Người hướng nội vẫn tham gia tiệc công ty và team building một cách thoải mái được, nếu chọn tham gia vừa sức: biết trước chương trình, nhận một vai cụ thể, trò chuyện theo nhóm nhỏ, cho mình vài phút nghỉ giữa chừng và hẹn sẵn giờ về. Mục tiêu không phải là trở thành tâm điểm, mà là giữ được kết nối với đồng nghiệp mà không phải mất cả cuối tuần để hồi sức.
Ở nhiều công ty Việt Nam, tiệc tất niên, chuyến du lịch hè, buổi liên hoan sau dự án là dịp sếp và đồng nghiệp nhìn nhau ngoài công việc. Né hẳn có thể khiến bạn lỡ những mối quan hệ có ích, nhưng cố gồng theo nhịp của người thích náo nhiệt cũng không bền. Phần dưới giúp bạn chọn, chuẩn bị, tham gia và rời đi một cách chủ động, kèm vài gợi ý cho người tổ chức.
Vì sao sự kiện công ty tốn sức với một số người
Người hướng nội thường được mô tả là nạp năng lượng bằng thời gian yên tĩnh và hao năng lượng khi ở lâu giữa đông người. Sự kiện công ty gom đủ những thứ làm hao sức: nhiều người cùng lúc, âm nhạc lớn, trò chơi bắt buộc tham gia, phải nói chuyện với người không quen, và thường kéo dài tới khuya. Thêm vào đó là áp lực phải tỏ ra vui vẻ trước sếp.
Điều này khác với ghét đồng nghiệp hay thiếu tinh thần tập thể. Nhiều người hướng nội rất quý đồng nghiệp, chỉ là họ thích trò chuyện sâu với hai ba người hơn là chào hỏi nhanh với hai chục người. Cũng có người hướng ngoại thấy mệt với sự kiện công ty vì phải giữ ý trước cấp trên, hoặc vì đang có việc riêng. Và có người tự nhận hướng nội nhưng rất thích những chuyến đi chơi xa cùng công ty, miễn là có thời gian riêng buổi tối.
Vì vậy, câu hỏi đúng không phải "mình có nên đi không" mà là "đi thế nào để mình còn sức và vẫn có được điều mình muốn từ buổi đó". Có thể bạn muốn làm quen với trưởng phòng bên cạnh, muốn sếp biết mặt, hay đơn giản là không muốn bị coi là xa cách. Biết mục tiêu giúp bạn chọn cách tham gia hợp lý. Nếu mục tiêu chỉ là có mặt cho phải phép, một tiếng ở phần chính là đủ; nếu muốn làm quen một người cụ thể, hãy ưu tiên ngồi gần họ thay vì đi chào cả phòng.
Các loại sự kiện và cách tham gia vừa sức
Không phải sự kiện nào cũng tốn sức như nhau. Bảng dưới gợi ý cách tham gia cho từng loại, bạn điều chỉnh theo mình.
| Loại sự kiện | Điều dễ làm mệt | Cách tham gia vừa sức |
|---|---|---|
| Tiệc tất niên đông người | Ồn, kéo dài, nhiều phần phát biểu | Có mặt phần chính, ngồi cùng bàn người quen, về sau phần trao thưởng |
| Liên hoan nhóm sau dự án | Áp lực uống, tăng hai tăng ba | Tham gia bữa chính, chủ động chúc mừng, rời trước khi chuyển địa điểm |
| Team building ngoài trời | Trò chơi bắt buộc, la hét theo đội | Nhận vai hậu cần, chấm điểm hoặc chụp ảnh nếu không muốn chơi |
| Du lịch công ty vài ngày | Ở chung phòng, lịch kín cả ngày | Xin phòng ít người nếu được, dành sáng sớm hoặc tối muộn cho mình |
| Ăn trưa cùng nhóm | Ít khi mệt, nhưng diễn ra thường xuyên | Tham gia vài buổi mỗi tuần, các buổi khác ăn một mình không sao |
Ăn trưa cùng nhóm thường là cách giữ kết nối rẻ nhất về năng lượng. Nếu bạn phải bỏ bớt sự kiện lớn, hãy giữ những dịp nhỏ và đều này; chúng tạo quan hệ bền hơn một đêm tiệc.
Chuẩn bị trước khi đi
Phần lớn mệt mỏi đến từ những điều bất ngờ. Chuẩn bị giúp bạn bớt bị động:
- Hỏi chương trình: mấy giờ bắt đầu, có phần nào bắt buộc, có trò chơi gì, kết thúc lúc nào.
- Chọn trước giờ về hợp lý và nói với một đồng nghiệp thân, để khi về không phải giải thích dài.
- Rủ một hai người quen cùng đến hoặc ngồi cùng bàn. Có điểm tựa giúp bạn đỡ mất sức xã giao.
- Nghĩ sẵn hai ba câu chuyện ngắn để mở lời: kỳ nghỉ sắp tới, một món ăn ngon gần công ty, một việc nhóm vừa làm xong. Câu hỏi mở về người khác dễ dùng hơn kể chuyện mình.
- Để trống thời gian trước và sau sự kiện. Tránh xếp một buổi làm việc căng ngay trước bữa tiệc và một buổi gặp gỡ khác ngay hôm sau.
- Nếu sự kiện có phần trình diễn văn nghệ theo phòng, hỏi xem có vai hậu trường nào không, như lo trang phục, nhạc, quay phim.
Chuẩn bị không làm bạn bớt là chính mình. Nó chỉ giúp bạn dành năng lượng cho những cuộc trò chuyện đáng giá thay vì tiêu hết vào việc lo lắng không biết sẽ diễn ra gì.
Trong sự kiện: vài cách nhỏ giữ sức
Nhận một vai cụ thể. Phụ trách chụp ảnh, phát quà, ghi điểm trò chơi, đón khách ở cửa. Có việc trong tay làm giao tiếp trở nên tự nhiên hơn, vì người ta tự tìm tới bạn với lý do rõ ràng.
Trò chuyện theo nhóm nhỏ. Thay vì đứng giữa đám đông, chọn một bàn hoặc một góc có hai ba người. Một cuộc trò chuyện mười lăm phút có chiều sâu thường đáng nhớ với cả hai bên hơn hai mươi lần chào hỏi.
Cho mình những khoảng nghỉ ngắn. Ra ngoài hít thở năm phút, đi rửa mặt, đi lấy đồ uống. Những khoảng nghỉ nhỏ này giúp bạn ở lại lâu hơn mà không kiệt.
Chào sếp và người cần gặp sớm. Nếu mục tiêu của bạn là để cấp trên hoặc phòng ban khác biết mặt, làm việc đó trong giờ đầu, khi bạn còn nhiều năng lượng và mọi người còn tỉnh táo.
Không cần chơi mọi trò. Bạn có thể cổ vũ, hỗ trợ đội mình mà không cần lên sân khấu. Nếu bị gọi lên bất ngờ, tham gia ngắn gọn, vui vẻ rồi xuống, không cần diễn.
Từ chối, về sớm và chuyện rượu bia
Về sớm là bình thường, miễn là làm một cách lịch sự. Chào người tổ chức và trưởng nhóm trước khi về, nói một câu cảm ơn cụ thể, ví dụ "Bữa nay tổ chức chu đáo quá, em xin phép về trước vì sáng mai có việc sớm". Không cần lý do quá dài; lý do dài nghe như đang bào chữa.
Chuyện uống rượu bia ở các buổi liên hoan là áp lực có thật ở nhiều nơi làm việc. Bạn có quyền không uống hoặc uống rất ít, bất kể tính cách. Cầm sẵn một cốc nước hoặc nước ngọt, nâng ly cùng mọi người, và trả lời ngắn khi bị mời: "Em uống nước thôi, em lái xe" hoặc "Em không uống được, em chúc anh bằng nước nhé". Lái xe sau khi uống là vi phạm pháp luật và nguy hiểm, nên đây là lý do không ai phản bác được.
Nếu bạn quyết định không tham gia một sự kiện nào đó, báo sớm, đơn giản, và tìm cách bù lại bằng việc khác, như góp quà, gửi lời chúc, hoặc tham gia buổi ăn trưa tuần sau. Bỏ một buổi tiệc không làm hỏng quan hệ; điều làm hỏng là không báo hoặc tỏ ra coi thường hoạt động của tập thể.
Sau một sự kiện lớn, hãy cho mình thời gian hồi sức, ví dụ một buổi sáng cuối tuần không hẹn ai. Nếu bạn thấy mình sợ hãi, tránh né mọi dịp gặp gỡ đông người tới mức ảnh hưởng công việc và cuộc sống, kéo dài nhiều tháng, đó là chuyện khác với hướng nội và nên nói chuyện với chuyên gia tâm lý.
Một tình huống: tiệc tất niên đầu tiên ở công ty mới
Giả định Bảo là lập trình viên mới vào một công ty phần mềm ở Huế được năm tháng. Tiệc tất niên tổ chức ở một nhà hàng ven sông, hơn trăm người, có văn nghệ các phòng và bốc thăm trúng thưởng. Bảo thích công việc, quý nhóm, nhưng nghĩ tới bốn tiếng ồn ào là đã thấy mệt, và năm trước ở công ty cũ đã lấy cớ ốm để không đi.
Lần này Bảo hỏi trưởng nhóm chương trình, biết phần quan trọng là phát biểu của giám đốc và trao thưởng nhân viên mới. Bảo nhận phụ trách quay video tiết mục của phòng mình, ngồi cùng bàn với nhóm, chuẩn bị sẵn vài câu hỏi để làm quen với hai anh bên phòng kiểm thử mà Bảo hay phối hợp. Giữa buổi, Bảo ra ngoài bờ sông đứng mười phút.
Bảo về lúc mười giờ, sau phần trao thưởng, chào trưởng nhóm và cảm ơn ban tổ chức. Tuần sau, video Bảo quay được cả phòng chia sẻ, và hai anh bên kiểm thử chủ động rủ Bảo ăn trưa. Bảo không hề trở thành người sôi nổi nhất buổi tiệc, nhưng đạt đúng điều mình muốn.
Gợi ý cho người tổ chức team building
Nếu bạn được giao tổ chức sự kiện cho công ty, vài điều chỉnh nhỏ giúp nhiều kiểu người cùng thấy dễ chịu, không riêng người hướng nội:
- Gửi chương trình chi tiết trước, ghi rõ phần nào bắt buộc, phần nào tự chọn.
- Thiết kế hoạt động có nhiều vai: người chơi, người cổ vũ, người hậu cần, người chấm điểm.
- Tránh trò chơi bắt người lên sân khấu một mình bất ngờ hoặc bắt kể chuyện riêng tư.
- Có một khu vực yên tĩnh hơn để ngồi nói chuyện, xa loa.
- Không đặt việc uống rượu bia thành một phần của trò chơi hay thử thách.
- Kết thúc đúng giờ đã báo; ai muốn ở lại tiếp thì tự do, nhưng không có "tăng hai" ngầm bắt buộc.
- Sau sự kiện, xin góp ý ẩn danh để lần sau tổ chức hợp hơn.
Một sự kiện gắn kết tốt là sự kiện mà sau đó đồng nghiệp trò chuyện với nhau nhiều hơn ở chỗ làm, chứ không phải sự kiện ồn nhất. Thiết kế cho nhiều kiểu tham gia giúp đạt được điều đó.
Câu hỏi thường gặp
Người hướng nội có nên bỏ hẳn tiệc công ty không?
Không cần bỏ hẳn. Sự kiện công ty là dịp tạo quan hệ có ích cho công việc. Bạn có thể chọn tham gia những phần quan trọng, ở lại vừa đủ và về sớm lịch sự. Tham gia theo cách của mình tốt hơn né hẳn hoặc gồng hết sức.
Từ chối đi nhậu với đồng nghiệp có bị ghét không?
Thường là không, nếu bạn từ chối nhẹ nhàng và vẫn giữ những dịp gặp gỡ khác như ăn trưa, cà phê. Điều đồng nghiệp để ý là bạn có thân thiện, hợp tác trong công việc hay không, không phải bạn uống được bao nhiêu.
Làm sao bắt chuyện ở tiệc công ty khi không quen ai?
Bắt đầu với người ngồi cạnh bằng một câu hỏi mở về công việc của họ hoặc về sự kiện, ví dụ "Anh ở phòng nào, dạo này bên đó bận không?". Nhận một vai như chụp ảnh cũng tạo cớ trò chuyện tự nhiên.
Đi du lịch công ty mà cần thời gian riêng thì làm sao?
Tận dụng sáng sớm hoặc tối muộn để đi dạo, đọc sách một mình. Nếu được, xin phòng ít người. Bạn có thể bỏ một vài hoạt động tự chọn mà không cần giải thích nhiều, miễn là có mặt ở các phần chung quan trọng.
Team building có thật sự giúp nhóm gắn kết không?
Có thể, nếu hoạt động được thiết kế cho nhiều kiểu người tham gia và tạo ra những cuộc trò chuyện thật. Team building ép buộc, ồn ào, kéo dài lại có thể làm một số người mệt và ngại. Điều nhóm cần nhất vẫn là cách làm việc hằng ngày tôn trọng nhau.