Để giữ tập trung ở văn phòng mở khi bạn cần yên tĩnh, hãy làm ba việc: tìm đúng nguồn gây xao nhãng của chính mình, dùng tín hiệu rõ ràng cho biết lúc nào đang cần tập trung, và cùng nhóm thoả thuận vài khung giờ yên tĩnh. Đồng thời chủ động giữ những lúc trao đổi ngắn với đồng nghiệp, để yên tĩnh không bị hiểu thành xa cách.
Văn phòng mở, tức không gian làm việc không có vách ngăn hay phòng riêng, phổ biến vì tiết kiệm diện tích và dễ trao đổi. Nhưng cùng một không gian, người này thấy sôi động, người kia thấy kiệt sức. Người nghiêng về hướng nội thường nhạy với tiếng ồn và gián đoạn hơn, nhưng người hướng ngoại làm việc cần tập trung sâu như lập trình, kế toán, biên tập cũng gặp chuyện tương tự. Phần dưới đưa ra cách xử lý không cần công ty xây lại văn phòng.
Vì sao văn phòng mở làm một số người mệt hơn người khác
Ở văn phòng mở, có hai thứ làm hao sức: tiếng ồn nền và gián đoạn trực tiếp. Tiếng ồn nền là cuộc gọi của bàn bên, tiếng bàn phím, tiếng cười ở khu pha cà phê. Gián đoạn trực tiếp là đồng nghiệp ghé bàn hỏi "rảnh không", vỗ vai nhờ xem giúp, gọi tên từ xa. Mỗi lần bị cắt ngang, bạn cần thời gian để quay lại đúng chỗ đang nghĩ.
Theo cách mô tả của Hans Eysenck, người hướng nội và hướng ngoại khác nhau ở mức kích thích mà họ thấy dễ chịu: người hướng ngoại thường tìm thêm kích thích, người hướng nội thường thấy đủ từ sớm. Cách giải thích này không phải chân lý tuyệt đối, nhưng hợp với trải nghiệm của nhiều người: cùng một văn phòng, có người thấy như được tiếp năng lượng, có người tới ba giờ chiều đã kiệt.
Ngoài tính cách, loại việc cũng quyết định nhiều. Việc cần nhớ nhiều thông tin cùng lúc, như đối chiếu số liệu, viết mã, soạn hợp đồng, bị ảnh hưởng nặng nhất bởi gián đoạn. Việc mang tính trao đổi, như chăm sóc khách hàng qua điện thoại, lại hưởng lợi từ việc ngồi gần đồng nghiệp. Vì vậy, không nên coi khó chịu ở văn phòng mở là "tính mình khó"; đó là sự lệch giữa không gian, loại việc và nhu cầu của bạn.
Ghi một tuần để tìm đúng nguồn xao nhãng
Trước khi mua tai nghe hay xin đổi chỗ, hãy ghi lại trong năm ngày làm việc những lần mất tập trung. Cách ghi đơn giản: mỗi lần bị cắt ngang, ghi giờ, nguồn và mức độ khó quay lại. Kết quả thường bất ngờ.
| Nguồn xao nhãng | Dấu hiệu nhận ra | Cách xử lý thử trước |
|---|---|---|
| Tiếng nói chuyện gần bàn | Nghe rõ từng chữ, bị kéo vào nội dung | Tai nghe, tiếng ồn trắng nhỏ, đổi hướng ngồi |
| Đồng nghiệp ghé hỏi | Nhiều lần mỗi giờ, câu hỏi ngắn | Tín hiệu tập trung, giờ trả lời câu hỏi cố định |
| Thông báo tin nhắn | Tự liếc điện thoại, máy tính liên tục | Tắt thông báo theo khung giờ, báo nhóm trước |
| Người đi lại sau lưng | Giật mình, khó chịu khi bị nhìn màn hình | Xin chỗ ngồi quay lưng vào tường |
| Ánh sáng, nhiệt độ | Mỏi mắt, buồn ngủ sau trưa | Đổi đèn bàn, xin chỗ gần cửa sổ hoặc xa điều hoà |
Nhiều người phát hiện nguồn xao nhãng lớn nhất không phải tiếng ồn mà là thông báo tin nhắn, thứ hoàn toàn trong tầm tay mình. Sửa đúng chỗ đó trước sẽ đỡ tốn công hơn đòi thay đổi cả văn phòng.
Khi ghi, cũng nên để ý giờ trong ngày. Có người tập trung tốt nhất buổi sáng sớm, khi văn phòng còn vắng, và hoàn toàn có thể dồn việc khó vào khung đó. Ghi chép cho bạn bằng chứng để sắp lịch, chứ không chỉ để than phiền.
Tín hiệu "đang tập trung" mà không làm mất lòng ai
Tai nghe có quy ước. Tai nghe đeo cả hai bên là "đang tập trung, việc không gấp xin nhắn tin". Một bên hoặc tháo ra là "có thể hỏi". Quy ước chỉ có tác dụng khi cả nhóm biết, nên hãy nói ra một lần trong buổi họp nhóm.
Trạng thái trên phần mềm nhắn tin. Đặt trạng thái kèm giờ kết thúc, ví dụ "Đang làm báo cáo, trả lời sau 11 giờ". Có giờ kết thúc, người khác biết khi nào quay lại, và bạn không bị coi là biến mất.
Vật nhỏ trên bàn. Một số nhóm dùng một tấm thẻ màu hoặc một vật để trên bàn khi cần không bị làm phiền. Cách này hữu ích với người không quen đeo tai nghe.
Giờ hỏi đáp cố định. Nếu bạn là người hay bị hỏi vì giỏi một mảng, hẹn một khung, ví dụ ba giờ đến ba rưỡi chiều, để đồng nghiệp gom câu hỏi. Người hỏi vẫn được giúp, bạn có những khoảng dài không bị cắt.
Đừng dùng tín hiệu cả ngày. Tín hiệu tập trung từ sáng tới chiều sẽ bị hiểu là xa lánh và dần không ai tôn trọng nó. Dùng theo khung, hai đến ba khung mỗi ngày là vừa.
Báo trước ngày cần tập trung cao. Nếu hôm nay có hạn nộp, nói với nhóm ngay buổi sáng: "Hôm nay mình chạy hạn báo cáo, có gì nhắn tin nhé". Một câu báo trước hiệu quả hơn mọi tín hiệu im lặng, vì người khác hiểu lý do.
Thoả thuận giờ yên tĩnh với cả nhóm
Giải pháp cá nhân có giới hạn. Một thoả thuận chung giúp cả nhóm, kể cả người hướng ngoại cần tập trung, có những khoảng làm việc sâu.
- Nêu vấn đề trong buổi họp nhóm bằng ngôn ngữ công việc: "Phần việc đối chiếu số liệu cần tập trung, mình đang bị gián đoạn nhiều, mọi người có gặp chuyện tương tự không?"
- Đề xuất thử một khung giờ yên tĩnh chung, ví dụ chín đến mười một giờ sáng, khi đó trao đổi bằng tin nhắn, cuộc gọi ra phòng họp nhỏ.
- Thống nhất ngoại lệ: việc gấp của khách, sự cố hệ thống vẫn được gọi trực tiếp.
- Thử hai tuần, không bắt buộc ai cũng phải im lặng tuyệt đối.
- Sau hai tuần, hỏi lại mọi người: việc có trôi hơn không, có ai thấy bị cản trở không, cần chỉnh gì.
Cách nêu vấn đề quyết định nhiều. Nói "mình hướng nội nên cần yên tĩnh" dễ bị coi là đòi hỏi riêng. Nói về loại việc và hiệu quả công việc giúp người khác thấy đó là lợi ích chung.
Đề xuất với quản lý khi giải pháp cá nhân chưa đủ
Nếu đã thử các cách trên mà vẫn khó tập trung, có thể đề xuất với quản lý những điều chỉnh nhỏ: đổi chỗ ngồi xa lối đi, được dùng phòng họp trống để làm việc một vài buổi, hoặc một ngày làm việc tại nhà cho phần việc cần tập trung nhất nếu công ty có chính sách đó.
Khi đề xuất, mang theo ghi chép một tuần ở trên. Ví dụ: "Em ghi lại thấy mỗi buổi sáng bị gián đoạn khoảng mười lần, phần đối chiếu số liệu thường phải làm lại. Em đề xuất thử ngồi ở bàn gần cửa sổ trong hai tuần". Đề xuất có số liệu tự ghi, có thời hạn thử và có cách đo, gần như không ai từ chối thẳng.
Tránh trình bày như một lời phàn nàn về đồng nghiệp cụ thể, kiểu "chị Mai nói to quá". Nếu một người thật sự gây ồn quá mức, nên nói riêng với người đó trước bằng cách nhẹ nhàng, sau đó mới tới quản lý. Phần lớn mọi người không biết mình đang nói to cho tới khi có ai nhắc. Một lời nhắc riêng, nhẹ và kèm lời cảm ơn thường đủ để thay đổi.
Một tình huống: kế toán ngồi cạnh khu bán hàng
Giả định Ngọc là kế toán ở một công ty phân phối mỹ phẩm tại TP Hồ Chí Minh. Văn phòng mới là một sàn mở, bàn của Ngọc nằm sát khu đội bán hàng, nơi cả ngày có cuộc gọi với khách và tiếng chúc mừng mỗi khi chốt đơn. Cuối tháng, Ngọc phải đối chiếu hàng trăm hoá đơn, và hai tháng liền có sai sót nhỏ phải sửa lại.
Ngọc ghi lại một tuần và thấy hai nguồn chính: các bạn bán hàng ghé hỏi về công nợ của khách, trung bình vài lần mỗi giờ, và thông báo từ nhóm chat chung của công ty. Ngọc đề xuất với trưởng phòng và đội bán hàng: câu hỏi công nợ gom lại gửi trước mười giờ sáng và hai giờ chiều, Ngọc trả lời một lượt; tuần cuối tháng Ngọc được ngồi ở bàn gần phòng lưu trữ, xa khu bán hàng; nhóm chat chung tắt thông báo, chỉ bật cho nhóm của phòng.
Tháng sau, việc đối chiếu xong sớm hơn một ngày và không phải sửa. Đội bán hàng thấy được trả lời đầy đủ hơn vì Ngọc không còn trả lời vội. Không ai phải giảm tiếng nói chuyện với khách, chỉ có dòng câu hỏi được sắp lại.
Giữ kết nối để yên tĩnh không thành xa cách
Người hay đeo tai nghe dễ bị nhóm quên khi có chuyện vui, dễ bị coi là "khó gần". Vài thói quen nhỏ giữ được kết nối mà không tốn nhiều năng lượng:
- Chào hỏi ngắn khi đến và khi về, kể cả lúc đang bận.
- Tháo tai nghe trong giờ ăn trưa hoặc giờ giải lao, dù chỉ ngồi nghe là chính.
- Chủ động ghé hỏi đồng nghiệp một hai lần mỗi ngày về việc của họ, trong khung bạn chọn.
- Trả lời tin nhắn đúng hẹn đã đặt trong trạng thái, để người khác tin vào tín hiệu của bạn.
- Tham gia một vài hoạt động chung của nhóm mà bạn thấy vừa sức, không cần tất cả.
- Nếu bạn là người thích trò chuyện, để ý tín hiệu tập trung của người khác và gom câu hỏi lại hỏi một lần.
Kết nối nơi công sở không đo bằng thời gian ngồi nói chuyện mà bằng việc đồng nghiệp tin rằng có thể tìm tới bạn khi cần. Những thói quen trên giữ được niềm tin đó với chi phí năng lượng thấp.
Câu hỏi thường gặp
Người hướng nội có làm việc được ở văn phòng mở không?
Được, nhiều người hướng nội vẫn làm tốt ở văn phòng mở nếu có cách quản lý tiếng ồn và gián đoạn: tai nghe, khung giờ tập trung, chỗ ngồi phù hợp. Điều quan trọng là tìm đúng nguồn xao nhãng của mình thay vì nghĩ rằng mình không hợp.
Đeo tai nghe cả ngày ở văn phòng có bị coi là bất lịch sự?
Có thể bị hiểu là ngại giao tiếp nếu cả nhóm không biết lý do. Nên nói rõ quy ước tai nghe với nhóm, dùng theo khung giờ chứ không phải cả ngày, và tháo ra khi có người tới nói chuyện hoặc lúc giải lao.
Làm sao từ chối khéo khi đồng nghiệp ghé bàn hỏi lúc đang tập trung?
Thử trả lời "Em đang dở phần này, khoảng mười một giờ em qua chỗ anh được không?". Câu trả lời có hẹn giờ cụ thể giúp người hỏi không thấy bị từ chối. Nếu việc gấp, họ sẽ nói ngay.
Tiếng ồn trắng có giúp tập trung không?
Với một số người, âm thanh đều như tiếng mưa hay tiếng quạt giúp che tiếng nói chuyện, nhờ đó ít bị kéo vào nội dung. Với người khác lại gây khó chịu. Nên thử vài ngày ở âm lượng nhỏ, nghe lâu ở âm lượng lớn có hại cho tai.
Người hướng ngoại ở văn phòng mở nên chú ý gì?
Để ý tín hiệu tập trung của đồng nghiệp, gom câu hỏi lại hỏi một lần, nghe điện thoại dài ở phòng họp nhỏ, và chọn kênh tin nhắn cho việc không gấp. Những điều này giúp bạn vẫn giữ nhịp trao đổi mà không làm phiền người cần yên tĩnh.