HuongNgoai.comHướng Ngoại
Tính cách nơi công sở

Xung đột nơi công sở vì khác phong cách làm việc: nhận diện và gỡ từng bước

Nhiều cuộc cãi vã ở công sở bắt nguồn từ phong cách làm việc khác nhau chứ không phải ác ý. Cách nhận diện, nói chuyện năm bước và lúc cần nhờ người thứ ba.

Two Vietnamese office workers standing apart by a large window in a quiet hallway, one with arms folded, the other looking down, shot from far behind, muted grey-blue tones

Phần lớn xung đột nơi công sở vì khác phong cách làm việc gỡ được bằng một cuộc nói chuyện riêng có chuẩn bị: nêu hành vi cụ thể thay vì nhận xét con người, nói tác động tới công việc, hỏi cách nhìn của người kia rồi cùng chốt một thay đổi nhỏ. Điều khó nhất không phải là tìm lời, mà là nhận ra cuộc va chạm thuộc loại nào trước khi nóng lên.

Bài này không bàn chuyện quấy rối, phân biệt đối xử hay vi phạm quy định; những chuyện đó cần báo cấp quản lý hoặc bộ phận nhân sự ngay. Ở đây là những va chạm hằng ngày: người làm nhanh và người làm kỹ, người nói thẳng và người nói vòng, người chốt sớm và người muốn chờ thêm thông tin. Chúng nhỏ, nhưng để lâu thì thành căng thẳng thật.

Ba loại xung đột cần tách riêng

Xung đột về nội dung việc. Hai người không đồng ý về phương án, con số, ưu tiên. Loại này thường có ích nếu được bàn đúng cách, vì nó buộc nhóm xem xét kỹ hơn. Giải pháp là đưa ra tiêu chí chung và dữ liệu.

Xung đột về cách làm. Hai người đồng ý mục tiêu nhưng khác nhau về nhịp, kênh trao đổi, mức chi tiết, thời điểm chốt. Đây là loại gắn với phong cách và tính cách nhiều nhất. Giải pháp là thoả thuận lề lối cụ thể.

Xung đột về quan hệ. Hai người thấy khó chịu với nhau như con người, nghi ngờ thiện chí của nhau. Loại này thường sinh ra từ hai loại trên khi bị bỏ mặc lâu ngày. Giải pháp khó hơn, thường cần thời gian và đôi khi cần người thứ ba.

Vì sao phải tách. Khi xung đột về cách làm bị hiểu thành xung đột về quan hệ, người ta bắt đầu nói "anh ấy không tôn trọng mình" thay vì "anh ấy hay nhắn ngoài giờ". Câu đầu không có lời giải, câu sau có. Nhiều cuộc va chạm thật ra là cả ba loại chồng lên nhau; khi đó, gỡ phần cách làm trước vì nó dễ nhất, rồi phần nội dung, còn phần quan hệ thường tự dịu đi khi hai phần kia đã ổn. Trước khi làm gì, hãy viết ra một câu mô tả chuyện đang xảy ra và tự hỏi: đây là chuyện nội dung, cách làm, hay quan hệ?

Những cặp phong cách hay va nhau và cách mỗi bên nhìn

Các cặp dưới đây gặp rất thường. Mỗi bên đều có lý của mình; xung đột nảy ra khi mỗi bên chỉ thấy cột của mình.

Cặp phong cáchMột bên nghĩBên kia nghĩĐiểm có thể thoả thuận
Làm nhanh và làm kỹChậm thế thì lỡ cơ hộiVội thế thì sai, mình phải sửaViệc nào cần nhanh, việc nào cần kỹ, ai rà lại
Nói thẳng và nói vòngNói rõ cho nhanh, có gì đâuNói vậy là xúc phạmGóp ý về việc, có lý do, nói riêng khi cần
Chốt sớm và chờ thêm thông tinBàn mãi không quyếtQuyết vội rồi lại sửaHạn chốt cụ thể và thông tin tối thiểu cần có
Trao đổi miệng và qua văn bảnGọi một phát là xongKhông có văn bản thì không ai nhớGọi để bàn, ghi lại kết luận bằng tin nhắn
Làm theo kế hoạch và ứng biếnĐổi liên tục làm mình rốiKế hoạch cứng làm mất thời cơPhần nào cố định, phần nào được đổi, báo trước bao lâu

Cột cuối không phải để ai thắng. Nó là câu hỏi để hai người cùng trả lời. Khi đã có câu trả lời chung, phong cách khác nhau không còn là nguồn cãi vã mà thành cách chia vai.

Cuộc nói chuyện năm bước

Khi đã xác định đây là xung đột về cách làm, một cuộc nói chuyện riêng thường giải quyết được. Chọn lúc cả hai không vội và không vừa có va chạm, nói ở chỗ riêng.

  1. Mở đầu bằng mục tiêu chung: "Mình muốn nói về cách hai đứa phối hợp trong dự án này để đỡ vướng cho cả hai."
  2. Nêu một hành vi cụ thể, gần đây, không khái quát: "Tuần trước có ba lần anh gửi thay đổi sau chín giờ tối" thay vì "Anh lúc nào cũng làm việc vô tổ chức".
  3. Nói tác động tới công việc hoặc tới mình: "Sáng hôm sau em mới đọc được thì đã trễ phần in ấn."
  4. Hỏi và lắng nghe cách nhìn của người kia, không chen lời: "Anh thấy chuyện này thế nào, có điều gì em chưa biết không?" Rất nhiều khi bạn sẽ nghe một lý do mình chưa nghĩ tới.
  5. Cùng chốt một thay đổi nhỏ, rõ, thử trong một thời gian: "Thay đổi sau năm giờ chiều thì anh gọi em, mình thử hai tuần rồi xem lại."

Đừng mong một cuộc nói chuyện giải quyết hết. Mục tiêu là một thay đổi nhỏ có thể kiểm chứng. Nếu hai tuần sau mọi thứ ổn, hãy nói ra điều đó; nếu chưa, quay lại bước bốn.

Trước khi nói chuyện: hạ nhiệt và chuẩn bị

Cuộc nói chuyện hỏng nhiều nhất khi diễn ra ngay sau va chạm, lúc cả hai còn nóng. Nếu vừa nhận một tin nhắn làm bạn bực, đừng trả lời ngay. Ghi ra giấy điều làm mình khó chịu, để đó vài giờ hoặc qua một đêm. Nhiều khi đọc lại, bạn thấy chuyện nhỏ hơn mình tưởng, hoặc thấy rõ hơn điều thật sự cần nói.

Khi đã bình tĩnh, chuẩn bị ba thứ. Một là một hai ví dụ cụ thể, gần đây, có thể kiểm chứng. Hai là tác động thật tới công việc: trễ bao lâu, ai bị ảnh hưởng, phải làm lại phần nào. Ba là một đề xuất thay đổi nhỏ bạn sẵn sàng thử, kèm một điều bạn sẵn sàng điều chỉnh từ phía mình. Có điều thứ ba, cuộc nói chuyện trở thành trao đổi chứ không phải buộc tội.

Cũng nên tự hỏi phần của mình trong chuyện này. Có thể bạn chưa từng nói rõ kỳ vọng, hoặc chính phong cách của bạn đang gây khó cho người kia. Người thích làm kỹ đôi khi giữ việc quá lâu khiến người làm nhanh phải chờ; người nói thẳng đôi khi không nhận ra câu của mình nặng tới đâu. Thừa nhận một phần trách nhiệm ngay đầu cuộc nói chuyện thường làm người kia bớt phòng thủ hơn bất cứ lời lẽ khéo léo nào.

Câu nên nói và câu nên tránh

Cùng một ý, chọn chữ khác nhau dẫn tới kết quả khác hẳn, nhất là với người nhạy cảm hoặc đang bực.

Nên tránhThử nói
Anh lúc nào cũng...Tuần này có hai lần anh...
Chị khó tính quáEm chưa rõ tiêu chí chị cần cho bản này
Tại tính bạn là người hướng nội nên...Mình để ý bạn ít góp ý trong họp, bạn có muốn gửi ý bằng tin nhắn không?
Ai cũng thấy vậyEm thấy vậy, em không nói thay người khác
Thôi để em làm cho nhanhPhần này mình chia lại nhé, em làm phần A, anh làm phần B

Câu "ai cũng thấy vậy" đặc biệt nên tránh. Nó biến cuộc nói chuyện hai người thành cảm giác bị cả tập thể chống lại, khiến người nghe phòng thủ ngay. Câu "thôi để em làm cho nhanh" nghe như nhường nhịn nhưng thực ra cắt đứt cơ hội để người kia biết họ cần thay đổi gì, và lần sau chuyện cũ lặp lại. Tương tự, đem nhãn tính cách ra giải thích hành vi của người khác dễ làm họ thấy bị đóng khung, dù bạn không có ý đó.

Một tình huống: người làm nhanh và người làm kỹ

Giả định Khoa và Diệp cùng làm ở phòng nội dung của một công ty du lịch tại Khánh Hoà. Khoa viết rất nhanh, thường gửi bản nháp sớm và chấp nhận sửa nhiều lần. Diệp phụ trách biên tập, muốn nhận bản đã hoàn chỉnh để rà một lần cho xong. Sau vài tháng, Diệp thấy Khoa "đẩy việc sửa lỗi sang mình", còn Khoa thấy Diệp "bắt bẻ, chậm, làm trễ cả kế hoạch đăng bài".

Diệp chuẩn bị một cuộc nói chuyện riêng sau giờ nghỉ trưa. Chị không nói Khoa ẩu, mà nêu cụ thể: tháng này có bốn bài chị phải sửa lỗi chính tả và tên địa danh, mỗi bài mất thêm khoảng nửa tiếng. Khoa giải thích anh gửi sớm vì sợ trễ hạn đăng, và nghĩ biên tập vốn có nhiệm vụ sửa. Hai người chốt: Khoa vẫn gửi sớm, nhưng tự rà theo danh sách năm lỗi hay gặp trước khi gửi; Diệp góp ý theo nhóm lỗi thay vì sửa trực tiếp từng chữ.

Sau một tháng, số bài phải sửa nhiều giảm hẳn, Khoa không còn thấy bị bắt bẻ. Không ai phải đổi tính, chỉ đổi cách bàn giao.

Khi nào cần nhờ người thứ ba

Nói chuyện trực tiếp nên là bước đầu, nhưng có những lúc cần trưởng nhóm, quản lý hoặc bộ phận nhân sự tham gia:

  • Đã nói chuyện riêng ít nhất một lần, thử thay đổi mà tình hình không khá hơn.
  • Xung đột làm chậm hoặc làm hỏng việc của người khác trong nhóm.
  • Một bên từ chối nói chuyện hoặc phản ứng gay gắt mỗi khi được góp ý.
  • Có sự chênh lệch quyền lực lớn, ví dụ nhân viên mới với người phụ trách trực tiếp, khiến khó nói thẳng.
  • Có lời lẽ xúc phạm, đe doạ, hoặc dấu hiệu phân biệt đối xử; trường hợp này báo ngay, không cần qua các bước trên.

Khi đưa lên cấp trên, mang theo ví dụ cụ thể có ngày tháng, tác động tới công việc và những gì bạn đã thử. Tránh mô tả đồng nghiệp bằng tính từ hay nhãn tính cách. Cũng nên nói rõ bạn mong người thứ ba làm gì: ngồi cùng một buổi trao đổi, phân lại phạm vi việc, hay chỉ cần biết để theo dõi. Nếu căng thẳng kéo dài khiến bạn mất ngủ, lo âu nhiều tuần, đó là lúc nên chăm sóc sức khoẻ tinh thần của mình, kể cả tìm gặp chuyên gia tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tránh né xung đột với đồng nghiệp cho yên chuyện?

Tránh một lần với chuyện nhỏ thì không sao. Nhưng nếu cùng một chuyện lặp đi lặp lại, né tránh làm bực bội tích lại và rồi bùng ra lúc không hợp. Một cuộc nói chuyện ngắn, bình tĩnh, sớm thường nhẹ nhàng hơn nhiều.

Làm sao nói chuyện với đồng nghiệp hay nổi nóng?

Chọn lúc họ không vội và không vừa có chuyện căng. Nói ngắn, bắt đầu bằng mục tiêu chung, chỉ nêu một hành vi cụ thể. Nếu họ nóng lên, đề nghị dừng và hẹn lúc khác thay vì tranh luận tiếp. Nếu lặp lại, nhờ trưởng nhóm tham gia.

Khác tính cách có phải lý do chính đáng để xin đổi nhóm?

Có thể là một lý do, nhưng nên thử thoả thuận cách làm việc trước. Khi xin đổi, hãy nêu cụ thể vấn đề ảnh hưởng tới công việc thế nào và những gì đã thử, thay vì chỉ nói hai người không hợp tính.

Xung đột trong nhóm có phải luôn là điều xấu?

Không. Bất đồng về nội dung công việc, khi được bàn bằng dữ liệu và tôn trọng, thường giúp nhóm tránh sai lầm. Điều cần tránh là để bất đồng về việc chuyển thành nghi ngờ thiện chí của nhau.

Có nên nói chuyện xung đột qua tin nhắn không?

Nên hạn chế. Tin nhắn thiếu giọng điệu và nét mặt nên dễ bị hiểu nặng hơn ý định. Tốt nhất là nói trực tiếp hoặc gọi điện, sau đó ghi lại điều đã thống nhất bằng tin nhắn ngắn để cả hai cùng nhớ.

Nếu chính mình là người gây khó chịu cho đồng nghiệp thì sao?

Khi có người góp ý, cố gắng nghe hết trước khi giải thích. Cảm ơn họ đã nói thẳng, hỏi thêm ví dụ nếu chưa rõ, và đề xuất một thay đổi cụ thể. Nhận ra mình có phần trong xung đột là bước khó nhưng giúp gỡ nhanh nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138