HuongNgoai.comHướng Ngoại
Tính cách nơi công sở

Họp nhóm có cả người hướng nội và hướng ngoại: cách để ai cũng góp được ý

Cuộc họp hay nghiêng về người nói nhanh. Cách chuẩn bị, điều phối và theo dõi sau họp để người cần nghĩ trước và người nghĩ thành tiếng cùng góp ý.

Small Vietnamese team in a glass-walled meeting room, one woman quietly writing in a notebook while others talk, shot through the glass from the corridor, soft morning daylight

Để cả người hướng nội lẫn hướng ngoại cùng góp được ý trong một cuộc họp, người điều phối cần cho mọi người thời gian nghĩ trước (gửi câu hỏi sớm, dành vài phút ghi ý), chia lượt nói rõ ràng, và mở một kênh góp ý sau họp. Không có ba thứ đó, cuộc họp thường chỉ thu được ý của người nói nhanh nhất, chứ chưa chắc là ý tốt nhất.

Đây không phải chuyện chiều theo ai. Người nghĩ thành tiếng cần không gian để trao đổi, người nghĩ trong đầu cần chút yên lặng để sắp xếp ý. Một cuộc họp được thiết kế cho cả hai nhịp sẽ ngắn hơn, ít phải họp lại hơn, và quyết định đưa ra có nhiều người đứng sau hơn. Phần dưới đi theo ba giai đoạn: trước, trong và sau cuộc họp.

Vì sao cuộc họp thường nghiêng về người nói nhanh

Hầu hết cuộc họp ở công sở chạy theo một kịch bản quen: người chủ trì nêu vấn đề, rồi hỏi "mọi người thấy sao?". Ai nghĩ nhanh và quen nói ra ý chưa hoàn chỉnh sẽ lên tiếng trước. Ý đầu tiên đó trở thành cái mốc để những người sau bình luận vào, và chỉ sau vài phút, cả phòng đã bàn quanh một hướng mà chưa ai kịp đặt hướng khác lên bàn.

Người cần nghĩ trước khi nói thường có ý vào lúc cuộc họp đã chuyển sang mục khác. Họ ngại kéo lại chủ đề, hoặc thấy ý mình giờ nói ra sẽ như phản bác. Kết quả là ý tưởng ấy được nhắc bên bàn cà phê, hoặc không bao giờ được nói. Người chủ trì lại thấy "mọi người đều đồng ý" vì không ai phản đối.

Không chỉ người hướng nội bị thiệt. Người mới vào công ty, người trẻ nhất phòng, người làm bộ phận khác được mời họp, người nói tiếng Việt chưa quen đều gặp cùng trở ngại. Vì vậy, thiết kế cuộc họp cho nhiều nhịp suy nghĩ thực chất là thiết kế cho mọi người, không phải cho một nhóm tính cách. Nó cũng giúp người hướng ngoại: ý của họ được ghi lại và so với nhiều phương án, thay vì bị coi là "người nói nhiều" rồi bỏ qua.

Trước cuộc họp: chuẩn bị để ai cũng có thời gian nghĩ

Phần lớn cải thiện nằm ở khâu chuẩn bị, mất thêm khoảng mười lăm phút của người tổ chức.

  1. Viết rõ mục đích cuộc họp trong một câu: để ra quyết định, để tìm ý, hay để cập nhật tiến độ. Ba loại này cần cách điều phối khác nhau.
  2. Gửi chương trình và câu hỏi chính ít nhất một ngày trước, kèm tài liệu nền. Câu hỏi nên cụ thể, ví dụ "Chọn phương án A hay B cho đợt khuyến mãi tháng sau, vì sao?" thay vì "Bàn về khuyến mãi".
  3. Mời mọi người gửi ý kiến sơ bộ bằng văn bản trước giờ họp nếu muốn. Người thích nói trực tiếp có thể bỏ qua bước này.
  4. Chỉ mời người thật sự cần có mặt. Phòng càng đông, người ngại nói càng ít lên tiếng.
  5. Đặt thời lượng vừa phải và ghi rõ ai giữ giờ. Cuộc họp kéo dài làm người cần nạp năng lượng một mình mệt nhanh, ý về cuối kém hẳn.

Nếu cuộc họp phát sinh gấp và không kịp gửi trước, ít nhất hãy nêu câu hỏi chính ngay đầu buổi rồi cho ba phút ghi ý cá nhân trước khi mở lời.

Trong cuộc họp: những cách điều phối cho nhiều nhịp suy nghĩ

Ghi ý trước, nói sau. Sau khi nêu vấn đề, cho mọi người ba đến năm phút viết ý của mình ra giấy hoặc vào tài liệu chung, rồi mới thảo luận. Cách này, đôi khi gọi là động não viết (brainwriting), giúp ý đầu tiên không kéo cả phòng theo.

Đi vòng lượt. Mỗi người nói ý của mình trong một phút, không ai bình luận cho tới khi hết vòng. Cho phép nói "mình chưa có ý, xin để sau" để không biến vòng lượt thành áp lực.

Chia nhóm đôi. Với câu hỏi khó, cho từng cặp bàn năm phút rồi mỗi cặp báo lại. Nói với một người dễ hơn nói trước cả phòng.

Tách khâu tìm ý và khâu đánh giá. Khi đang gom ý, ghi lại hết mà chưa chê khen. Phản biện ngay lập tức làm người cần thời gian suy nghĩ rút lui.

Mời bằng tên nhưng có báo trước. "Lát nữa nhờ Ngân nói về phần số liệu nhé" cho người ta vài phút chuẩn bị, khác hẳn việc đột ngột gọi tên.

Gom ý của người nói nhiều. Khi một người đã nói lâu, người điều phối tóm tắt ý đó thành một dòng rồi chuyển lượt. Đây là ghi nhận, không phải cắt lời.

Sau cuộc họp: kênh để ý đến muộn vẫn được tính

Nhiều ý tốt đến sau cuộc họp, khi người ta có thời gian nghĩ lại trên đường về. Nếu không có chỗ để gửi, ý đó mất. Cách đơn giản là kết thúc mỗi cuộc họp bằng một câu: "Ai có ý bổ sung gửi vào tài liệu chung trước mười hai giờ trưa mai, sau đó mình chốt."

Biên bản họp nên ghi rõ quyết định, người phụ trách, hạn, và những câu hỏi còn mở. Câu hỏi còn mở là lời mời rõ ràng nhất cho người chưa kịp nói trong họp. Khi có người gửi ý bổ sung, hãy phản hồi và nói rõ ý đó được dùng hay chưa dùng, vì sao. Nếu ý gửi sau luôn rơi vào im lặng, lần sau người ta sẽ thôi gửi.

Cần giữ ranh giới: kênh bổ sung không phải để mở lại mọi quyết định đã chốt. Hạn bổ sung nên ngắn và cố định. Quyết định nào đã có đủ thông tin thì chốt luôn trong họp, chỉ để mở những điểm thực sự cần thêm ý kiến. Như vậy người thích chốt nhanh không thấy cuộc họp kéo dài vô tận, còn người cần thời gian nghĩ vẫn có cơ hội.

Kiểu họp nào hợp với cách điều phối nào

Không phải cuộc họp nào cũng cần đủ mọi kỹ thuật. Chọn theo mục đích:

Mục đíchCách điều phối hợpĐiều cần tránh
Tìm ý mớiGửi câu hỏi trước, ghi ý cá nhân, rồi mới bàn; tách khâu đánh giá sang buổi sauĐể người đầu tiên nói định hướng cả buổi
Ra quyết địnhGửi phương án và tiêu chí trước, đi vòng lượt nêu lựa chọn kèm lý do, rồi chốtHỏi "có ai phản đối không" rồi coi im lặng là đồng ý
Cập nhật tiến độCập nhật bằng văn bản trước, họp ngắn chỉ bàn chỗ vướngMỗi người đọc lại báo cáo đã gửi
Giải quyết sự cốHọp nhanh, người phụ trách nói trước, người khác hỏi lại theo vòngĐổ lỗi giữa cuộc họp
Xem lại sau dự ánCho mọi người viết nhận xét ẩn danh trước, buổi họp chỉ bàn cách làm lần sauBắt từng người tự nhận lỗi trước cả nhóm

Một mẹo nhỏ: ghi mục đích của cuộc họp ngay tiêu đề lời mời. Người nhận biết trước mình cần nghĩ để đưa ra ý, chọn phương án hay chỉ nghe.

Nếu bạn là người tham dự chứ không phải người điều phối

Nếu bạn hay nghĩ trong đầu. Đọc tài liệu trước và chuẩn bị sẵn một hai ý chính. Nói sớm trong năm phút đầu, khi chủ đề chưa bị khoá. Nếu có ý muộn, câu "Mình muốn quay lại điểm lúc nãy một chút" là hoàn toàn bình thường.

Nếu bạn hay nghĩ thành tiếng. Báo trước "mình đang nghĩ thành tiếng, chưa phải ý chốt" để người khác không hiểu nhầm là bạn đã quyết. Sau khi nói, thử hỏi một người chưa lên tiếng: "Bạn thấy hướng này thế nào?".

Nếu bạn ở giữa. Phần đông mọi người nằm ở khoảng giữa. Bạn có thể làm cầu nối: tóm tắt ý của người nói nhiều, mời người im lặng, giữ cuộc họp đi đúng hướng.

Dù bạn thuộc kiểu nào. Ghi lại câu hỏi còn mở và gửi ý bổ sung đúng hạn. Một dòng tin nhắn rõ ràng sau họp giá trị hơn một bài phát biểu dài không ai nhớ.

Một tình huống: cuộc họp giao ban thứ Hai ở Hà Nội

Giả định anh Quân làm trưởng nhóm sản phẩm tám người ở một công ty phần mềm tại Hà Nội. Cuộc họp thứ Hai của nhóm kéo dài một tiếng, nhưng anh để ý mỗi tuần chỉ có ba người nói: anh, Dũng bên kỹ thuật và Mai bên kinh doanh. Hai bạn kiểm thử gần như im lặng, dù chính họ là người biết rõ nhất lỗi nào khách hay gặp.

Anh Quân thử đổi ba thứ trong một tháng. Cập nhật tiến độ chuyển sang tài liệu chung, mỗi người điền trước chín giờ sáng thứ Hai, nên cuộc họp chỉ còn ba mươi phút cho những chỗ vướng. Câu hỏi chính của tuần gửi từ chiều thứ Sáu. Đầu buổi có ba phút để mọi người ghi ý vào tài liệu, rồi anh đọc to từng ý, không nói tên ai viết.

Tuần thứ ba, một bạn kiểm thử ghi rằng khách hay bỏ ngang ở bước nhập địa chỉ, điều mà cả nhóm chưa từng bàn. Ý đó được chọn làm việc ưu tiên của tháng. Dũng và Mai vẫn nói nhiều, nhưng giờ họ phản hồi trên những ý đã có trên bàn thay vì mở ra hướng mới mỗi lần lên tiếng. Cuộc họp ngắn đi một nửa mà số ý được ghi vào biên bản tăng lên.

Chỗ hay sai của người điều phối cuộc họp

Ngay cả người chủ trì có thiện chí cũng hay vướng những điểm sau:

  • Gọi tên người im lặng một cách đột ngột với câu "Em có ý kiến gì không?". Người được hỏi thường chỉ trả lời "dạ không" cho qua.
  • Khen ý của người nói nhanh ngay lập tức, khiến những ý sau trở thành phụ.
  • Biến kỹ thuật vòng lượt thành bắt buộc phát biểu, gây áp lực ngược.
  • Hứa nhận ý bổ sung sau họp nhưng chốt quyết định ngay chiều hôm đó.
  • Mặc định người ít nói trong họp là kém chủ động, và đưa nhận xét đó vào đánh giá cuối năm.
  • Áp mọi kỹ thuật cho cả cuộc họp mười phút, khiến buổi họp ngắn trở nên rườm rà.

Cách tự kiểm đơn giản: sau mỗi cuộc họp quan trọng, đếm xem bao nhiêu người đã đóng góp ít nhất một ý được ghi vào biên bản. Nếu con số luôn là hai hoặc ba người trong phòng tám người, cách điều phối cần đổi.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bắt mọi người phải phát biểu trong cuộc họp?

Không nên bắt buộc. Tốt hơn là tạo nhiều đường để góp ý: ghi ý trước, đi vòng lượt có quyền bỏ qua, gửi bổ sung sau họp. Mục tiêu là thu được ý tốt, không phải đếm số người đã mở miệng.

Người hướng nội có ghét họp không?

Không hẳn. Nhiều người hướng nội thấy họp mệt khi cuộc họp dài, đông người, không có chương trình. Với cuộc họp ngắn, mục đích rõ và được chuẩn bị trước, họ thường đóng góp rất chắc. Mỗi người mỗi khác, nên hỏi trực tiếp.

Động não viết khác gì động não thông thường?

Động não thông thường là mọi người nói ý ra cùng lúc. Động não viết cho mỗi người ghi ý riêng trong vài phút trước, sau đó mới gom lại bàn. Cách này giảm việc ý đầu tiên dẫn dắt cả nhóm và giúp người cần thời gian suy nghĩ có ý của mình.

Làm sao để người hay nói nhiều không cảm thấy bị cắt lời?

Nói rõ luật chơi từ đầu buổi, ví dụ mỗi người một phút cho vòng đầu. Khi cần chuyển lượt, tóm tắt ý của họ thành một dòng và ghi lên bảng chung. Họ thấy ý mình được ghi nhận nên ít khi phật ý.

Họp trực tuyến có cần làm khác họp trực tiếp không?

Có vài điểm khác. Họp trực tuyến khó chen lời hơn, nên nên dùng khung chat hoặc tài liệu chung để mọi người ghi ý song song, và người điều phối chủ động gọi lượt. Bật camera nên là tuỳ chọn trong các buổi dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138