HuongNgoai.comHướng Ngoại
Tính cách ở tuổi học trò

Chuyển trường, vào lớp mới: làm quen bạn theo tính cách của mình trong tháng đầu

Chuyển trường hay lên lớp 6, lớp 10 với toàn bạn lạ? Cách làm quen hợp người hướng nội lẫn hướng ngoại trong tháng đầu, chỗ hay vấp và cách cha mẹ hỗ trợ.

New Vietnamese student standing at the edge of a busy school yard with a backpack, watching classmates play shuttlecock, seen from behind, early morning haze, blue uniforms and orange sunlight

Khi chuyển trường hoặc vào lớp mới, học sinh hướng nội và hướng ngoại cần hai cách làm quen khác nhau: người hướng nội thường kết bạn tốt qua một hai người và qua việc làm chung, người hướng ngoại dễ quen nhiều người nhưng cần chú ý giữ được vài mối thân. Với cả hai, tháng đầu tiên chỉ cần đặt mục tiêu nhỏ: biết tên vài bạn, có một người để ngồi cùng giờ ra chơi.

Cảm giác lạc lõng vài tuần đầu là bình thường với gần như mọi học sinh, dù tính cách thế nào. Bài này đi qua những gì thường xảy ra trong tháng đầu, cách làm quen theo xu hướng tính cách của mình, những chỗ hay vấp, và việc cha mẹ nên làm, nên tránh khi con chuyển trường, vào lớp 6 hay lớp 10.

Tháng đầu ở trường mới thường diễn ra thế nào

Hà, học sinh lớp 10 vừa theo bố mẹ chuyển từ Lâm Đồng về TP Hồ Chí Minh, kể rằng tuần đầu tiên em ăn trưa một mình ba ngày liền. Lớp đã có những nhóm bạn từ cấp hai cùng lên, nói chuyện bằng những câu đùa em không hiểu. Em không phải người nhút nhát, nhưng ở chỗ mới, em không biết mình nên bắt đầu từ đâu.

Trải nghiệm của Hà rất phổ biến. Tuần đầu là quan sát: lớp có những nhóm nào, ai hay ngồi đâu, ai thích gì. Tuần thứ hai, thứ ba là lúc những cuộc trò chuyện đầu tiên xuất hiện, thường quanh bài tập, giờ thể dục, chuyện thầy cô. Phải tới khoảng một tháng, hoặc lâu hơn, nhiều em mới có cảm giác "mình thuộc về lớp này".

Biết trước nhịp này giúp học sinh mới bớt hoảng. Ba ngày ăn trưa một mình không có nghĩa là cả năm sẽ như vậy. Và những bạn đã có nhóm cũ không phải đang tẩy chay bạn; họ chỉ chưa có lý do để bắt chuyện. Việc của bạn trong tháng đầu là tạo ra vài lý do nhỏ như vậy, theo cách hợp với chính mình, và kiên nhẫn với bản thân nếu tuần đầu chưa có gì.

Làm quen theo xu hướng tính cách

Không có cách làm quen duy nhất đúng. Bảng gợi ý những cách thường dễ chịu với từng xu hướng; nhiều bạn ở khoảng giữa có thể dùng cả hai cột.

Nếu bạn nghiêng hướng nộiNếu bạn nghiêng hướng ngoại
Bắt đầu với aiMột bạn ngồi cạnh hoặc bạn cũng đang có vẻ một mìnhNhóm bạn đang trò chuyện, chủ động chào hỏi nhiều người
Chủ đề mở lờiCâu hỏi cụ thể về bài tập, lịch học, câu lạc bộChuyện chung của lớp, hoạt động sắp tới, trò chơi giờ ra chơi
Kênh dễ chịuNhắn tin hỏi bài sau giờ học, làm chung một việc nhỏTrò chuyện trực tiếp, rủ đi ăn, tham gia đội thể thao
Chỗ hay vấpChờ người khác bắt chuyện trước, bỏ lỡ những tuần đầuQuen nhiều người nhưng chưa thân ai, nói nhiều về trường cũ
Mục tiêu tháng đầuCó một hai bạn nói chuyện thoải máiTừ nhiều người quen, chọn vài người để thân hơn

Bảng này mô tả xu hướng, không phải luật. Một bạn hướng nội vẫn có thể là người đầu tiên chào cả lớp, và một bạn hướng ngoại vẫn có thể thấy ngại khi vào trường mới. Chọn cách bạn thấy làm được, không phải cách bạn nghĩ người có tính cách như mình "nên" làm.

Kế hoạch bốn tuần cho học sinh mới

Mỗi tuần một mục tiêu nhỏ, đủ để thấy mình tiến lên mà không quá sức.

  1. Tuần 1: nhớ tên ít nhất năm bạn và giáo viên các môn chính. Ghi tên vào sổ kèm một chi tiết nhỏ để dễ nhớ (bạn ngồi bàn ba, thích bóng rổ).
  2. Tuần 2: mở lời với ít nhất hai bạn bằng một câu hỏi cụ thể, như hỏi bài tập về nhà hay hỏi phòng thể chất ở đâu.
  3. Tuần 3: tham gia một hoạt động chung, như đội trực nhật, câu lạc bộ, nhóm học, đội bóng. Làm chung một việc là cách kết bạn ít ngượng nhất.
  4. Tuần 4: chủ động rủ một bạn làm gì đó nhỏ: cùng ăn trưa, cùng đi về, cùng ôn một bài kiểm tra.
  5. Cuối tháng: tự hỏi đã có ai để ngồi cùng giờ ra chơi chưa, có ai để hỏi bài chưa. Nếu chưa, đừng tự trách, lặp lại tuần 2 và 3 với những bạn khác.

Kế hoạch giúp bạn chủ động mà không phải ép mình thành người khác. Với người hướng nội, mỗi bước chỉ cần một hai cuộc trò chuyện ngắn; với người hướng ngoại, bước tuần 4 là lúc chuyển từ quen biết rộng sang thân thiết hơn.

Những chỗ hay vấp và vì sao

So sánh liên tục với trường cũ. Câu "ở trường mình cũ thì khác" nói một hai lần là bình thường, nói nhiều lần dễ làm bạn mới thấy bị chê. Giữ kỷ niệm trường cũ cho riêng mình hoặc kể khi được hỏi.

Cố gắng gây ấn tượng mạnh ngay. Có bạn hướng ngoại nói đùa quá đà, kể chuyện quá nhiều trong ngày đầu để được chú ý. Người ta thường mến bạn mới vì sự dễ chịu hơn là vì độ nổi bật.

Chờ đợi người khác bước tới trước. Có bạn hướng nội nghĩ "nếu họ muốn làm quen thì họ sẽ hỏi". Nhưng bạn cũ trong lớp đã có nhóm, họ ít có nhu cầu mở rộng. Một câu hỏi nhỏ từ phía bạn thường được đón nhận tốt hơn bạn nghĩ.

Bám lấy nhóm đầu tiên dù không hợp. Vì sợ một mình, có em gắn với nhóm bạn đầu tiên ngỏ lời, kể cả khi nhóm đó hay trêu chọc người khác hay rủ làm điều mình không thích. Không cần vội; vài tuần một mình còn hơn ở trong nhóm khiến mình khó chịu.

Ở trong điện thoại suốt giờ ra chơi. Nhắn tin với bạn cũ giúp đỡ nhớ, nhưng nếu cả giờ ra chơi cúi đầu vào màn hình, bạn mới khó có dịp bắt chuyện. Giữ lại vài phút ngẩng lên, nhìn quanh.

Nếu bạn là học sinh cũ: đón bạn mới thế nào

Bài viết này chủ yếu dành cho người mới, nhưng không khí của một lớp phụ thuộc nhiều vào những người đã ở đó. Nếu lớp bạn có học sinh mới chuyển tới, một vài việc nhỏ có thể khiến tháng đầu của bạn ấy dễ thở hơn hẳn, và bạn không cần là người hướng ngoại mới làm được.

Với bạn nghiêng hướng nội: một câu hỏi đơn giản như "cậu chuyển từ trường nào tới thế" hay một lời chỉ đường tới phòng thí nghiệm đã đủ để bạn mới thấy có người để ý. Nếu bạn mới ngồi cạnh, cho mượn vở chép bài những hôm đầu là cử chỉ được nhớ rất lâu. Với bạn nghiêng hướng ngoại: rủ bạn mới vào nhóm ăn trưa, giới thiệu bạn ấy với vài người khác, kéo bạn ấy vào trò chơi giờ ra chơi. Chỉ cần lưu ý đừng biến bạn mới thành tâm điểm chú ý, vì không phải ai cũng thích bị hỏi dồn trước đông người.

Lớp trưởng và ban cán sự có thể đề nghị giáo viên chủ nhiệm cho bạn mới tham gia một việc chung ngay tuần đầu như trực nhật, chuẩn bị tiết mục văn nghệ. Nhiều người sau này nhớ về trường mới không qua bài giảng nào, mà qua người bạn đầu tiên đã ngồi xuống bên cạnh họ trong căng tin.

Cha mẹ nên làm và nên tránh

Chuyển trường thường là quyết định của người lớn, nên con cần được hỗ trợ trong giai đoạn đầu. Một số việc cụ thể:

  • Nên: cho con đi xem trường trước ngày nhập học nếu được, để con biết lớp học, nhà vệ sinh, căng tin ở đâu.
  • Nên: hỏi con câu cụ thể mỗi tối như "hôm nay con ngồi cạnh ai", "giờ ra chơi con làm gì", thay vì "có bạn mới chưa".
  • Nên: giữ liên lạc với bạn cũ của con, như cho con gọi video cuối tuần, để con không mất hết chỗ dựa cùng lúc.
  • Nên: liên hệ giáo viên chủ nhiệm, nhờ cô xếp con ngồi cạnh một bạn thân thiện hoặc giao cho con một việc chung với bạn.
  • Tránh: sốt ruột hỏi dồn "sao vẫn chưa có bạn", làm con thấy mình đang thất bại.
  • Tránh: so sánh con với anh chị em "chuyển trường cái là có bạn ngay".
  • Tránh: kết luận con "khó hòa đồng" chỉ sau vài tuần đầu.

Nếu sau hai ba tháng con vẫn hoàn toàn một mình, buồn bã, sợ tới trường, hoặc có dấu hiệu bị bắt nạt, đó là lúc trao đổi kỹ với nhà trường và cân nhắc gặp chuyên gia tư vấn tâm lý.

Lên lớp 6 và lớp 10: hai lần chuyển cấp nhiều bỡ ngỡ nhất

Không cần chuyển trường mới gặp cảm giác lạ lẫm. Vào lớp 6, học sinh rời lớp tiểu học quen thuộc với một cô giáo chủ nhiệm dạy gần hết các môn, sang môi trường mỗi môn một thầy cô, lớp đông hơn, bạn từ nhiều trường tiểu học khác nhau. Vào lớp 10, đặc biệt ở các trường chuyên, trường điểm, học sinh từ khắp tỉnh thành tụ về, áp lực học tập cao hơn, nhóm bạn cấp hai bị tách ra.

Ở lớp 6, nhiều em vẫn còn nhỏ, cha mẹ có thể hỗ trợ trực tiếp hơn: đưa đón, gặp phụ huynh các bạn cùng lớp, tổ chức một buổi cho các con chơi cùng nhau cuối tuần. Ở lớp 10, các em muốn tự lập hơn và có thể ngại khi cha mẹ "can thiệp". Lúc này vai trò của cha mẹ là lắng nghe và gợi ý, không phải sắp xếp thay.

Ở cả hai mốc, những hoạt động đầu năm như buổi sinh hoạt làm quen, hội trại, câu lạc bộ là cơ hội tốt để kết bạn, vì ai cũng đang mới như nhau. Học sinh hướng nội nên cố gắng tham gia ít nhất một hoạt động như vậy, dù chỉ ở vai nhỏ, vì những tuần đầu năm là lúc các nhóm bạn còn mở nhất.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển trường bao lâu thì học sinh quen được bạn mới?

Mỗi em mỗi khác, nhưng nhiều em cần khoảng một tháng để có vài người nói chuyện thoải mái và lâu hơn để có bạn thân. Cảm giác lạc lõng trong vài tuần đầu là bình thường. Nếu sau hai ba tháng con vẫn hoàn toàn một mình và buồn bã, nên tìm hiểu kỹ hơn.

Người hướng nội chuyển trường có khó kết bạn hơn không?

Người hướng nội có thể cần thời gian lâu hơn để mở lời, nhưng thường kết được những mối bạn sâu và bền. Cách hiệu quả là bắt đầu với một hai người, qua việc làm chung như học nhóm, trực nhật hay câu lạc bộ, thay vì cố gắng quen nhiều người cùng lúc.

Con hướng ngoại chuyển trường có cần cha mẹ hỗ trợ không?

Có. Con hướng ngoại dễ quen nhiều người nhưng cũng có thể buồn khi xa bạn cũ, hoặc bị hụt hẫng nếu lớp mới chưa đón nhận ngay. Cha mẹ nên hỏi han, giữ liên lạc với bạn cũ cho con, và nhắc con chú ý vun đắp vài mối thân thay vì chỉ quen rộng.

Có nên nhờ giáo viên giới thiệu con với các bạn trong lớp không?

Nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, nhưng nhờ theo cách nhẹ nhàng như xếp chỗ ngồi cạnh một bạn thân thiện hay giao một việc chung, thay vì giới thiệu con đặc biệt trước cả lớp, điều có thể khiến một số em ngại.

Con nói nhớ trường cũ, muốn chuyển về thì làm gì?

Lắng nghe cảm xúc của con trước, đừng gạt đi. Nhớ trường cũ là bình thường trong vài tháng đầu. Giữ liên lạc với bạn cũ, đồng thời cùng con tìm một hoạt động ở trường mới mà con có thể thích. Nếu nỗi buồn kéo dài và ảnh hưởng nặng tới việc học, nên tìm hỗ trợ.

Học sinh mới bị cô lập trong lớp thì cha mẹ nên làm gì?

Hỏi con cụ thể chuyện gì đang xảy ra, ghi lại các sự việc, rồi trao đổi với giáo viên chủ nhiệm. Nếu có dấu hiệu bắt nạt như bị trêu chọc liên tục, bị lấy đồ, bị loại khỏi nhóm có chủ đích, nhà trường cần vào cuộc sớm. Không khuyên con cứ chịu đựng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138