Chọn câu lạc bộ ở trường nên bắt đầu từ việc bạn thích làm gì và bạn còn bao nhiêu sức sau giờ học, rồi mới tới tính cách. Tính cách giúp bạn chọn vai và nhịp tham gia hợp mình: người hướng nội vẫn vào được câu lạc bộ sự kiện nếu nhận phần hậu cần, người hướng ngoại vẫn vào được câu lạc bộ đọc sách nếu thích tổ chức buổi thảo luận.
Không có câu lạc bộ nào "dành riêng" cho một kiểu tính cách. Bài này giúp học sinh cấp ba và sinh viên năm nhất nhìn câu lạc bộ theo ba câu hỏi: hoạt động chính là gì, nhịp sinh hoạt ra sao, mình muốn nhận vai nào. Kèm theo là cách thử trước khi cam kết, bảng tự kiểm sau một tháng và cách rút lui lịch sự khi quá tải.
Đừng bắt đầu từ nhãn tính cách
Đầu năm học, các câu lạc bộ đồng loạt tuyển thành viên, và câu hỏi hay gặp trên các nhóm học sinh là "mình hướng nội thì nên vào câu lạc bộ nào". Câu hỏi này dễ dẫn tới lựa chọn hẹp: chỉ nhắm câu lạc bộ đọc sách, cờ vua, lập trình, rồi bỏ qua những thứ mình thật ra muốn thử như kịch, truyền thông, tình nguyện.
Câu hỏi tốt hơn là: điều gì làm mình quên giờ khi đang làm? Có thể là vẽ, chụp ảnh, giải toán, chơi bóng rổ, dựng video, nấu ăn, trồng cây. Bắt đầu từ đó, rồi mới dùng hiểu biết về tính cách để chọn cách tham gia. Một bạn hướng nội mê nhiếp ảnh có thể vào câu lạc bộ truyền thông và nhận chụp ảnh sự kiện, vừa được làm điều mình thích, vừa không phải cầm micro.
Ngược lại, một bạn hướng ngoại không nhất thiết phải vào câu lạc bộ MC hay sự kiện. Nếu bạn ấy thích sinh học, câu lạc bộ nghiên cứu khoa học vẫn có chỗ cho người thích tổ chức buổi giao lưu, kết nối với trường khác. Tính cách là cách bạn làm, còn sở thích là việc bạn làm; nhầm hai thứ này là lý do nhiều người vào câu lạc bộ rồi bỏ sau một tháng.
Đọc câu lạc bộ theo nhịp sinh hoạt, không theo tên
Cùng tên "câu lạc bộ tiếng Anh", trường này họp nhóm nhỏ đọc truyện, trường kia tổ chức hội thi đông người. Bạn nên hỏi kỹ nhịp sinh hoạt thật trước khi đăng ký.
| Câu hỏi nên hỏi anh chị trong câu lạc bộ | Vì sao quan trọng với tính cách |
|---|---|
| Mỗi tuần sinh hoạt mấy buổi, mỗi buổi bao lâu, ở đâu | Người cần nhiều thời gian một mình cần biết trước tổng số giờ đông người mỗi tuần |
| Buổi sinh hoạt thường làm gì: nghe giảng, làm nhóm nhỏ, tập luyện, tổ chức sự kiện | Nhóm nhỏ và việc cụ thể thường dễ chịu hơn với người hướng nội; sự kiện lớn hợp với người thích không khí đông |
| Có những ban nào: nội dung, hậu cần, truyền thông, đối ngoại | Nhiều ban nghĩa là nhiều vai, dễ tìm chỗ hợp mình |
| Mùa cao điểm rơi vào tháng nào | Để tránh trùng mùa thi học kỳ, thi học sinh giỏi |
| Thành viên mới có phải tham gia hoạt động bắt buộc nào không | Một số câu lạc bộ có buổi giao lưu, cắm trại bắt buộc; nên biết trước để chuẩn bị |
| Nếu nghỉ một thời gian vì thi cử thì có được không | Cho biết câu lạc bộ có linh hoạt hay không |
Đừng ngại hỏi những câu này. Anh chị trong câu lạc bộ thường thích thành viên mới biết rõ mình muốn gì, vì như vậy ít người bỏ ngang hơn.
Gợi ý vai theo xu hướng tính cách
Nếu bạn thích yên tĩnh và tập trung sâu: các vai như biên tập nội dung, thiết kế, quay dựng, nghiên cứu, thủ quỹ, quản lý tài liệu thường hợp sức. Bạn vẫn là một phần quan trọng của câu lạc bộ mà không phải ở giữa đám đông mọi lúc.
Nếu bạn thấy tỉnh táo hơn khi ở cùng nhiều người: các vai như dẫn chương trình, đối ngoại, tuyển thành viên, điều phối tình nguyện viên tại sự kiện thường cho bạn năng lượng thay vì lấy đi.
Nếu bạn ở khoảng giữa: nhiều người là hướng trung, tức thích có người xung quanh nhưng cũng cần lúc yên. Vai điều phối ban, trưởng nhóm nhỏ thường hợp vì vừa làm việc với người, vừa có phần tự làm.
Nếu bạn thích kế hoạch rõ ràng: ban hậu cần, lập kế hoạch sự kiện, quản lý lịch tập sẽ phát huy thói quen chuẩn bị kỹ của bạn. Bạn cũng thường là người phát hiện sớm việc gì sắp trễ hạn, điều mà ban nào cũng cần.
Nếu bạn thích ứng biến: các vai xử lý tình huống tại chỗ trong ngày sự kiện, trả lời khách mời, hỗ trợ sân khấu có thể làm bạn thấy hứng thú.
Thử trước khi cam kết: kế hoạch một tháng đầu
Thay vì đăng ký ba câu lạc bộ cùng lúc vì bạn bè rủ, bạn có thể đi theo các bước sau.
- Tuần đầu, đi xem ngày hội câu lạc bộ, ghi lại ba câu lạc bộ thấy tò mò nhất và hỏi những câu ở bảng trên.
- Tuần thứ hai, dự một buổi sinh hoạt mở của mỗi câu lạc bộ, nếu có. Quan sát cảm giác của mình lúc về: thấy nhẹ nhõm, hào hứng hay mệt rã rời.
- Tuần thứ ba, chọn nhiều nhất hai câu lạc bộ và đăng ký chính thức. Với học sinh lớp 12 hoặc sinh viên có lịch học dày, một là đủ.
- Tuần thứ tư, nhận một việc nhỏ cụ thể trong câu lạc bộ, như chụp ảnh một buổi, viết một bài giới thiệu, chuẩn bị nước uống, để biết mình hợp với việc gì.
- Cuối tháng, ngồi lại tự đánh giá theo bảng ở phần sau rồi quyết định ở lại, đổi vai hay rút.
Kế hoạch này giúp bạn tránh hai cực: hoặc không dám vào đâu cả vì sợ không hợp, hoặc vào quá nhiều rồi kiệt sức, bỏ cùng lúc mọi thứ trước kỳ thi.
Tự kiểm sau một tháng tham gia
Trả lời thật lòng các câu hỏi dưới đây. Nếu đa số câu trả lời là "có", câu lạc bộ đó đang hợp với bạn ở thời điểm này.
- Mình có mong tới buổi sinh hoạt tiếp theo không, hay thấy nặng nề mỗi lần sắp tới?
- Mình có học được kỹ năng mới hoặc làm điều mình thích không?
- Sau buổi sinh hoạt, mình có còn đủ sức làm bài tập và ngủ đủ không?
- Mình có ít nhất một hai người trong câu lạc bộ nói chuyện thoải mái được không?
- Việc mình làm có được ghi nhận, dù là việc phía sau?
- Kết quả học tập có giữ được ở mức mình chấp nhận không?
Nếu nhiều câu là "không", đó chưa phải lỗi của bạn hay của câu lạc bộ; có thể vai chưa hợp, có thể thời điểm chưa hợp. Thử đổi sang ban khác trước khi kết luận câu lạc bộ không dành cho mình.
Nên lặp lại phép tự kiểm này mỗi đầu học kỳ. Lịch học, sức khoẻ và mối quan tâm của bạn thay đổi theo thời gian, nên một câu lạc bộ rất hợp năm lớp 10 có thể không còn hợp năm lớp 12, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Năm nhất đại học: câu lạc bộ là cách kết bạn ít tốn sức
Sinh viên năm nhất, nhất là các bạn từ tỉnh lên Hà Nội, TP Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng học, thường thấy lạc lõng vài tháng đầu: lớp đông, không ai quen, giờ học rải rác. Với người hướng nội, kiểu làm quen chung chung ở buổi sinh hoạt khoa hay tiệc chào tân sinh viên khá tốn sức. Câu lạc bộ là con đường dễ hơn, vì cuộc trò chuyện có sẵn chủ đề: cùng chụp ảnh, cùng tập đàn, cùng chuẩn bị một chương trình.
Khác với cấp ba, câu lạc bộ đại học thường tự quản, nhiều hoạt động, có khi kéo tới khuya trước ngày sự kiện. Vì thế càng cần hỏi kỹ nhịp sinh hoạt trước khi đăng ký, và đừng vì sợ cô đơn mà nhận hết mọi lời mời. Một câu lạc bộ gắn với ngành học, như câu lạc bộ học thuật của khoa, vừa giúp bạn quen người vừa có ích cho việc học. Một câu lạc bộ thuần sở thích giúp bạn có chỗ thư giãn ngoài lớp học.
Với bạn hướng ngoại, rủi ro ngược lại là vào quá nhiều nơi trong học kỳ đầu, rồi điểm học phần thấp vì không còn thời gian tự học. Một quy tắc đơn giản cho cả hai kiểu: học kỳ đầu chỉ cam kết sâu với một câu lạc bộ, những nơi khác chỉ tham gia sự kiện mở. Sang học kỳ hai, khi đã quen nhịp học đại học, mới mở rộng thêm.
Rời câu lạc bộ lịch sự khi quá tải
Tình huống thường gặp: An, học sinh lớp 11 ở TP Hồ Chí Minh, vào cùng lúc câu lạc bộ truyền thông, câu lạc bộ tiếng Anh và đội tình nguyện. Tới tháng 11, lịch sinh hoạt chồng lên lịch học thêm, An bắt đầu bỏ buổi, trễ hạn bài, áy náy với anh chị nhưng không dám nói. Kết quả là cả ba nơi đều nghĩ An thiếu trách nhiệm, trong khi An chỉ đang quá tải.
Rút khỏi một câu lạc bộ không phải điều xấu, nhưng cách rút quan trọng. Báo trước với trưởng ban, nói rõ lý do ngắn gọn ("em cần tập trung ôn thi học sinh giỏi tới tháng 3"), hoàn thành hoặc bàn giao việc đang dở, và cảm ơn. Nếu muốn quay lại sau, nói luôn điều đó. Rời đi như vậy giữ được quan hệ và tiếng tốt của bạn.
Với người hướng nội, câu nói khó nhất thường là câu đầu tiên. Bạn có thể nhắn tin trước để hẹn: "Anh ơi, em muốn nói chuyện với anh mười phút về lịch tham gia của em." Chuẩn bị sẵn ý bằng chữ rồi mới gặp sẽ giúp cuộc nói chuyện nhẹ nhàng hơn nhiều so với để dồn rồi biến mất.
Câu hỏi thường gặp
Người hướng nội có nên tham gia câu lạc bộ không?
Có, nếu có câu lạc bộ làm điều bạn thích. Câu lạc bộ là nơi gặp người cùng sở thích, mà kiểu kết nối này thường dễ chịu với người hướng nội hơn là làm quen chung chung. Chỉ cần chọn vai và nhịp tham gia hợp sức mình.
Học sinh nên tham gia bao nhiêu câu lạc bộ là vừa?
Với đa số học sinh, một tới hai câu lạc bộ là vừa, nhất là năm cuối cấp. Tham gia sâu ở một nơi, có việc cụ thể và kết quả rõ ràng, thường có ích hơn đăng ký nhiều nơi mà không làm được gì đáng kể ở đâu.
Câu lạc bộ có giúp người hướng nội trở nên hướng ngoại không?
Câu lạc bộ có thể giúp bạn tự tin hơn khi giao tiếp và quen với những tình huống đông người, nhưng không nhất thiết đổi cách bạn nạp năng lượng. Mục tiêu hợp lý là có thêm kỹ năng và bạn bè, không phải thay đổi tính cách.
Vào câu lạc bộ rồi thấy không hợp có nên rời ngay không?
Trước tiên thử đổi vai hoặc đổi ban, vì nhiều khi không hợp là do việc được giao chứ không phải do cả câu lạc bộ. Nếu vẫn không hợp sau một hai tháng, rời đi lịch sự, báo trước và bàn giao việc đang làm.
Phụ huynh có nên chọn câu lạc bộ cho con không?
Phụ huynh nên góp ý về thời gian và sức khoẻ, nhưng để con tự chọn câu lạc bộ dựa trên sở thích. Một câu lạc bộ do cha mẹ chọn vì "tốt cho hồ sơ" mà con không thích thường khó kéo dài và ít mang lại lợi ích thật.
Hoạt động câu lạc bộ có giúp gì khi xét học bổng, du học không?
Nhiều chương trình học bổng có xem hoạt động ngoại khoá, nhưng họ quan tâm tới việc bạn đã làm gì và học được gì hơn là số câu lạc bộ. Vì vậy tham gia sâu, có đóng góp cụ thể, vẫn là hướng đi tốt hơn chạy theo số lượng.