ENFP là nhóm MBTI có xu hướng hướng ngoại (E), trực giác (N), cảm xúc (F) và linh hoạt (P): họ hay hứng khởi với ý tưởng mới, dễ bắt chuyện với người lạ, nhìn thấy khả năng ở người và việc mà người khác bỏ qua. Trong một nhóm, người ENFP thường là người khơi chuyện, gợi ý kế hoạch và làm không khí sôi lên.
Đó là phần ai cũng thấy. Phần ít người thấy là cảm xúc lên xuống khá mạnh, nỗi sợ bị gò bó, sự nhạy cảm với lời chê và chuyện nhận lời quá nhiều tới mức kiệt sức. Bài này đi qua cả hai mặt, kèm những việc cụ thể người ENFP và người xung quanh có thể làm. Như mọi nhóm MBTI, ENFP là mô tả xu hướng, người ENFP cụ thể có thể khác nhiều, và làm lại trắc nghiệm có thể ra nhóm khác.
Bốn chữ của ENFP và cách chúng kết hợp
Chữ E cho biết người ENFP thường lấy năng lượng từ tương tác: một buổi trò chuyện hay làm họ tỉnh táo hơn. Chữ N cho biết họ bị cuốn vào khả năng, ý nghĩa và cái mới. Chữ F cho biết khi quyết định, họ hỏi việc này có hợp với giá trị của mình và tốt cho người liên quan không. Chữ P cho biết họ thích để ngỏ, đổi hướng khi có cơ hội hay hơn.
Ghép lại, bạn có một người vừa nhanh nhạy với ý tưởng vừa quan tâm thật lòng tới con người. Trong lý thuyết chức năng nhận thức, ENFP dẫn đầu bằng "trực giác hướng ngoại" (Ne), hỗ trợ bởi "cảm xúc hướng nội" (Fi). Nghĩa là bên ngoài họ nhảy từ khả năng này sang khả năng khác, bên trong lại có một hệ giá trị khá riêng tư, không phải ai cũng được thấy. Mô hình chức năng này nên dùng để tham khảo vì ít được kiểm chứng hơn bốn thang đo.
Một điểm hay bị bỏ qua: chữ E và chữ P ở ENFP khiến nhiều người nghĩ họ hời hợt, thích vui là chính. Thực tế, nhiều người ENFP rất nghiêm túc với vài điều họ tin, chỉ là họ thể hiện bằng sự nhiệt tình chứ không phải bằng vẻ trầm ngâm.
Những nét thường thấy ở người ENFP
Không phải người ENFP nào cũng có đủ các nét dưới đây, nhưng đây là những điều hay được nhắc tới khi mô tả nhóm này:
- Dễ kết nối. Vài phút trò chuyện đã tìm ra điểm chung với người mới gặp, nhớ chuyện riêng của người khác và hỏi lại lần sau.
- Nhìn thấy tiềm năng ở người khác. Hay khuyến khích bạn bè thử điều mới, tin vào khả năng của người khác đôi khi còn hơn chính họ tin.
- Ý tưởng nối ý tưởng. Một cuộc trò chuyện về du lịch có thể chuyển sang ý tưởng mở quán, rồi sang dự án thiện nguyện chỉ trong mười phút.
- Ghét sự lặp lại. Công việc giống hệt nhau mỗi ngày làm họ mất hứng nhanh hơn nhiều người.
- Thẳng thắn về cảm xúc với người thân, kín đáo về điều sâu nhất. Họ chia sẻ niềm vui rất nhanh, nhưng chuyện thật sự làm họ đau thì có khi giữ rất lâu.
- Quyết định theo cảm giác "đúng". Khi một việc hợp với giá trị, họ lao vào; khi không, rất khó thuyết phục họ bằng lý lẽ thuần túy.
Nếu bạn thấy mình ở đây nhưng cũng thấy mình ở mô tả INFP hay ENFJ, đừng lo. Nhiều người nằm gần giữa một cặp, và chính điều đó làm kết quả MBTI hay đổi khi làm lại.
Hướng ngoại nhưng vẫn cần ở một mình
Một hiểu lầm phổ biến là người hướng ngoại lúc nào cũng muốn có người bên cạnh. Với nhiều người ENFP, điều này không đúng. Họ lấy năng lượng từ tương tác, nhưng phần cảm xúc hướng nội cần thời gian riêng để xử lý: một cuộc nói chuyện sâu, một chuyện buồn, một quyết định lớn. Thiếu khoảng đó, họ có thể vẫn cười nói nhưng bên trong rối.
Dấu hiệu một người ENFP cần ở một mình thường khó nhận ra vì họ không rút lui như người hướng nội. Họ có thể trở nên cáu hơn, khó tập trung, nói nhiều nhưng không vào đâu, hoặc đột nhiên biến mất khỏi nhóm chat vài ngày. Người xung quanh hay hiểu nhầm là giận dỗi.
Cách đơn giản là xếp lịch cho thời gian riêng như xếp lịch hẹn: một buổi tối trong tuần không nhận lời ai, đi bộ một mình, viết nhật ký. Không cần giải thích dài với bạn bè, chỉ cần nói "tối nay mình nghỉ, cuối tuần gặp nhé". Hướng ngoại và cần riêng tư không mâu thuẫn; hầu hết mọi người đều cần cả hai, chỉ khác tỷ lệ.
Mặt ít người thấy ở người ENFP
Cảm xúc lên xuống nhanh. Sáng hứng khởi với kế hoạch mới, chiều đã nản vì một trở ngại nhỏ. Đây là nhịp cảm xúc khá thường gặp, không phải "thất thường" theo nghĩa xấu. Biết trước nhịp này giúp họ không quyết định lớn lúc đang ở đáy.
Sợ bị gò bó. Một công việc có quá nhiều quy định chi tiết hay một mối quan hệ kiểm soát làm họ ngột ngạt. Phản ứng thường là tìm cách thoát, đôi khi đột ngột.
Nhạy với lời chê dù trông vô tư. Vẻ ngoài vui vẻ khiến người khác nghĩ họ không để bụng, trong khi một câu nhận xét lạnh lùng có thể làm họ nghĩ suốt cả tuần.
Khó nói không. Vì thích giúp người và thích cơ hội mới, họ dễ nhận lời nhiều hơn sức mình, rồi thấy có lỗi khi không làm hết.
Khó với phần kết thúc. Giai đoạn đầu của dự án đầy hứng khởi, giai đoạn giữa có người cùng bàn bạc, còn phần cuối gồm kiểm tra, sửa lỗi, viết báo cáo thì thường lặng lẽ và lặp lại. Người ENFP hay hụt hơi đúng ở đoạn này, nên có một người bạn đồng hành ở chặng cuối giúp ích rất nhiều.
Mệt vì phải luôn là người vui. Trong nhóm bạn, người ENFP thường bị mặc định là người khuấy động. Có lúc họ chỉ muốn ngồi yên mà không ai hỏi "sao hôm nay trầm thế".
Tình huống: Vy và bốn dự án cùng lúc
Vy làm truyền thông cho một công ty ở TP Hồ Chí Minh, làm trắc nghiệm ra ENFP. Trong một tháng, Vy nhận lời làm chiến dịch chính của phòng, giúp bạn thân thiết kế quà cưới, tham gia nhóm thiện nguyện cuối tuần và hứa với sếp sẽ thử một kênh mạng xã hội mới. Lúc nhận lời, việc nào cũng thấy thú vị. Tới tuần thứ ba, Vy thức tới khuya liên tục, nộp chiến dịch chính trễ hai ngày và thấy có lỗi với tất cả mọi người.
Khi ngồi lại cùng một chị đồng nghiệp, Vy nhận ra mình không thiếu năng lực, mà thiếu một bước trước khi nói "có". Cô viết ra bốn việc, đánh dấu việc nào có hạn cứng, việc nào có người phụ thuộc, việc nào chỉ là "thích". Vy xin lùi kênh mạng xã hội sang quý sau, nói thật với nhóm thiện nguyện là tháng này chỉ tham gia một buổi.
Điều Vy giữ lại từ lần đó là một câu cố định khi được mời việc mới: "để mình xem lịch rồi trả lời trong hôm nay". Câu này không từ chối, chỉ thêm một khoảng nghĩ, đủ để sự hứng khởi lúc đầu không quyết định thay cho lịch làm việc thật. Vy cũng nhờ chị đồng nghiệp làm người hỏi tiến độ mỗi thứ Sáu, vì có người chờ thì phần việc cuối dễ xong hơn hẳn.
Bốn câu hỏi trước khi nhận thêm một việc
Người ENFP thường nói "có" vì thấy cơ hội và vì muốn giúp. Bốn câu hỏi dưới đây không bắt bạn từ chối, chỉ giúp nhận lời có tính toán:
| Câu hỏi | Vì sao nên hỏi |
|---|---|
| Việc này cần bao nhiêu giờ mỗi tuần, tính cả phần chán? | Lúc hứng khởi ta chỉ thấy phần thú vị, phần lặp lại mới tốn thời gian nhất. |
| Nếu nhận, mình sẽ bớt việc gì? | Thời gian không tự sinh ra; không bớt gì nghĩa là bớt ngủ. |
| Ai sẽ thất vọng nếu mình làm dở dang? | Giúp nhìn rõ cái giá của việc nhận rồi bỏ giữa chừng. |
| Một tuần nữa mình còn muốn làm việc này không? | Phân biệt hứng khởi nhất thời với mong muốn thật. |
Nếu có hai câu trả lời làm bạn ngần ngừ, đó là tín hiệu nên hẹn lại thay vì nhận ngay. Người mời bạn thường thích một lời hẹn rõ ràng hơn một lời hứa không giữ được.
Thêm một mẹo nhỏ: giữ một danh sách các việc mình đã nhận trong tháng ở nơi dễ thấy, như ghi chú trên điện thoại. Mỗi lần định nhận thêm, nhìn danh sách đó trước. Nhiều người ENFP nói rằng chỉ riêng việc thấy tận mắt sáu dòng việc đang dở đã đủ để họ hẹn lại một cách tự nhiên.
Bạn bè, người thân nên biết gì về một người ENFP
Nếu bạn sống hoặc làm việc với một người có nhiều nét ENFP, những điều dưới đây thường giúp mối quan hệ dễ chịu hơn:
- Hỏi họ "dạo này thật sự thế nào" vào lúc chỉ có hai người. Câu trả lời trong nhóm đông thường là phiên bản vui vẻ.
- Khen cụ thể khi họ làm xong một việc tới cùng, vì đó là phần khó nhất với họ, khó hơn việc nghĩ ra ý tưởng.
- Góp ý về việc chứ đừng về con người, và nên nói riêng.
- Đừng chế nhạo những ý tưởng nghe viển vông. Bạn có thể hỏi "bước đầu tiên là gì" để giúp ý tưởng chạm đất.
- Chấp nhận rằng họ cũng có những ngày trầm, và đó không phải tín hiệu có gì sai trong quan hệ.
- Nếu cùng làm một việc, nhận phần kết thúc với họ: kiểm tra lại, gửi bản cuối, báo cáo. Đó là món quà thiết thực hơn mọi lời động viên.
Nếu một người ENFP thân thiết kéo dài trạng thái mất hứng, mệt mỏi, không còn thích những thứ từng thích trong nhiều tuần, hãy khuyến khích họ tìm gặp chuyên gia tâm lý thay vì gán cho tính cách.
Câu hỏi thường gặp
ENFP có phải là người cả thèm chóng chán không?
Người ENFP dễ hứng thú với cái mới và có thể mất hứng khi việc trở nên lặp lại. Nhưng với những việc chạm tới giá trị của mình, họ có thể gắn bó rất lâu. Gọi họ là cả thèm chóng chán là bỏ qua phần kiên trì đó.
ENFP và ENFJ khác nhau thế nào?
Hai nhóm khác chữ cuối. Người ENFP thích để ngỏ, nhảy giữa nhiều ý tưởng và dựa vào giá trị riêng. Người ENFJ thích có kế hoạch, hay đứng ra tổ chức và chú ý nhiều tới sự hài hòa của cả nhóm. Trong đời thật, nhiều người có nét của cả hai.
Người ENFP có làm được việc cần tỉ mỉ không?
Được. Không nhóm nào bị loại khỏi một loại việc. Việc tỉ mỉ, lặp lại có thể làm người ENFP tốn sức hơn, nên họ thường cần chia nhỏ, xen kẽ với việc sáng tạo hoặc có người cùng kiểm tra.
Vì sao người ENFP hay biến mất khỏi nhóm bạn vài hôm?
Thường là vì họ cần thời gian riêng để xử lý cảm xúc hoặc nạp lại sức, dù là người hướng ngoại. Đó không nhất thiết là giận ai. Hỏi nhẹ nhàng một lần và để họ quay lại khi sẵn sàng thường tốt hơn nhắn tin dồn dập.
ENFP có nên làm việc tự do thay vì đi làm văn phòng?
Không có câu trả lời chung. Làm tự do cho nhiều tự do nhưng đòi kỷ luật tự quản cao, điều người ENFP có thể cần luyện thêm. Hãy thử làm dự án tự do song song trước khi quyết định, và dựa vào năng lực, tài chính, giá trị chứ không chỉ vào nhãn.
Làm trắc nghiệm ra ENFP ở tuổi mười sáu thì kết quả có giữ nguyên không?
Chưa chắc. Tính cách tuổi học trò vẫn đang hình thành, và ngay cả người lớn làm lại MBTI cũng có thể ra kết quả khác. Coi kết quả như gợi ý để hiểu mình lúc này, không phải nhãn cố định cho cả đời.