HuongNgoai.comHướng Ngoại
Phát triển bản thân theo tính cách

Người hướng ngoại tập lắng nghe: cách bớt ngắt lời và chịu được khoảng lặng

Người hướng ngoại hay nghĩ bằng cách nói nên dễ ngắt lời và lấp mọi khoảng lặng. Cách tập lắng nghe từng bước mà không phải tắt đi sự sôi nổi của mình.

Two young Vietnamese colleagues talking on a bench under trees in a city park, one leaning forward listening attentively, faces turned away, dappled midday light, side angle

Người hướng ngoại tập lắng nghe không phải để nói ít đi cho bằng người khác, mà để cuộc trò chuyện có chỗ cho cả hai bên: bớt ngắt lời, chịu được vài giây im lặng, và hỏi thêm trước khi đưa ý của mình. Đây là một kỹ năng, học được bằng vài thói quen nhỏ lặp lại đều.

Nhiều người hướng ngoại chỉ nhận ra mình hay lấn lời khi bị nhắc: đồng nghiệp ít góp ý trong họp, người yêu than "anh không để em nói hết", bạn thân bảo "kể với mày mệt lắm". Bài này giải thích vì sao chuyện đó hay xảy ra ở người thích nói, và đưa ra các bài tập cụ thể để sửa mà không phải đổi tính.

Vì sao người hướng ngoại hay ngắt lời dù không có ý xấu

Một nét thường gặp ở người hướng ngoại là nghĩ bằng cách nói. Ý tưởng hình thành rõ hơn khi được nói ra thành tiếng, nên khi nghe người khác, đầu họ đã bật ra ý phản hồi và có cảm giác phải nói ngay kẻo mất. Ngắt lời trong trường hợp này không xuất phát từ coi thường, mà từ nhịp nghĩ nhanh và hứng khởi.

Lý do thứ hai là cảm nhận về khoảng lặng. Với nhiều người hướng ngoại, im lặng hai ba giây trong cuộc trò chuyện là dấu hiệu không khí đang chùng xuống, cần lấp ngay. Với người hướng nội, đó là lúc họ đang sắp xếp câu trả lời. Hai cách cảm nhận va nhau: người hướng ngoại lấp khoảng lặng đúng lúc người kia sắp nói, rồi người kia thôi không nói nữa.

Lý do thứ ba là thói quen đồng cảm bằng chuyện của mình. Bạn kể chuyện bị sếp mắng, người nghe hướng ngoại lập tức kể chuyện tương tự của họ để tỏ ra hiểu. Ý tốt, nhưng người kể cảm thấy câu chuyện của mình bị cướp mất.

Hiểu ba lý do này giúp bạn bớt tự trách. Bạn không phải người ích kỷ; bạn có một nhịp giao tiếp khác, và cần thêm vài công cụ để nhịp ấy không đè lên người khác.

Ngắt lời, chen lời và nối lời: phân biệt để biết sửa chỗ nào

Không phải mọi lần nói chen đều có hại. Trong nhóm bạn thân hay buổi động não, nói đè lên nhau đôi khi là dấu hiệu hào hứng. Vấn đề nằm ở kiểu chen nào, với ai, lúc nào.

KiểuVí dụNgười nói cảm thấyNên giữ hay sửa
Nối lời"Đúng rồi, rồi sau đó thì sao?"Được khuyến khích kể tiếpGiữ
Chen lời đổi hướngĐang kể chuyện công việc, bạn chen "à mà hôm qua mình cũng..."Bị cướp câu chuyệnSửa
Nói hộ câuNgười kia ngập ngừng, bạn nói luôn phần còn lạiBị coi là chậmSửa, trừ khi họ nhờ
Giải pháp sớmChưa nghe hết, bạn đã khuyên nên làm gìKhông được hiểuSửa, hỏi trước họ cần gì
Phản biện ngayÝ chưa xong đã nghe "nhưng mà..."Bị phản đối trước khi được ngheChờ hết ý rồi hỏi lại

Bạn có thể dùng bảng này để tự quan sát trong một tuần. Mỗi tối nhớ lại một cuộc trò chuyện dài và đếm xem mình đã dùng kiểu nào nhiều nhất. Phần lớn người làm bài này thấy mình có một hai kiểu "ruột", và chỉ cần sửa đúng kiểu đó là người xung quanh đã thấy khác.

Bốn thói quen nhỏ để lắng nghe tốt hơn

Đừng tập cả bốn cùng lúc. Chọn một thói quen, làm trong hai tuần, rồi thêm thói quen tiếp theo.

  1. Đếm thầm đến ba sau khi người kia dừng. Ba giây đủ để người hướng nội nói tiếp phần họ còn giữ, và cũng đủ để bạn kiểm tra xem câu mình sắp nói có liên quan không.
  2. Hỏi thêm một câu trước khi nói ý của mình. Câu hỏi mở kiểu "rồi bạn thấy thế nào?", "chuyện đó khó nhất ở chỗ nào?" khiến người kia đi sâu hơn, và bạn hiểu đủ trước khi phản hồi.
  3. Nhắc lại ý chính bằng lời của mình. "Tức là bạn không giận việc bị giao thêm, mà giận vì không ai hỏi trước?" Nếu nhắc đúng, người kia thấy được hiểu; nếu sai, họ sửa ngay và bạn tránh được hiểu lầm.
  4. Ghi ý vào sổ hoặc điện thoại trong cuộc họp. Nỗi sợ quên ý là lý do lớn khiến người hướng ngoại chen ngang. Ghi lại hai ba chữ, đợi người kia nói xong rồi mới đưa ra.

Anh Quân, trưởng nhóm ở Hà Nội, bắt đầu bằng thói quen thứ tư vì thấy dễ nhất. Sau hai tuần, anh nhận ra nhiều ý mình ghi ra thì đến lượt nói đã không cần nữa vì người khác đã nêu, hoặc vì nghe hết rồi thấy ý mình chưa đúng. Việc ghi chép vô tình làm anh lắng nghe kỹ hơn.

Chịu được khoảng lặng: bài tập khó nhất

Với người hướng ngoại, im lặng trong cuộc trò chuyện thường gây cảm giác bồn chồn như tiếng chuông báo động. Nhưng khoảng lặng là chỗ nhiều câu nói quan trọng xuất hiện: lời thú nhận, một ý tưởng chưa chắc chắn, một nỗi buồn khó nói. Nếu bạn luôn lấp đầy nó, những câu đó không bao giờ có dịp ra đời.

Bài tập đơn giản: trong một cuộc trò chuyện riêng với người thân, khi có khoảng lặng, thay vì nói, hãy nhìn họ một cách thoải mái và đợi. Lần đầu, ba giây đã thấy rất dài. Quan sát điều xảy ra sau đó. Rất thường xuyên, người kia sẽ nói tiếp, và câu họ nói sau khoảng lặng hay là điều thật lòng hơn câu trước.

Một mẹo cho cơ thể: khi muốn lấp khoảng lặng, hít một hơi chậm qua mũi. Hơi thở chiếm đúng vài giây cần thiết và làm dịu cảm giác bồn chồn. Nếu không chịu nổi, nói một câu ngắn để mở cửa thay vì đóng cửa: "mình đang nghe đây", "cứ từ từ".

Khoảng lặng cũng có trong tin nhắn. Người hướng ngoại hay nhắn liên tiếp năm sáu dòng khi người kia chưa kịp trả lời dòng đầu, hoặc gọi điện ngay khi tin nhắn chưa được xem. Với người bạn hướng nội, chuỗi tin dồn dập ấy tạo cảm giác bị thúc. Tập gom ý vào một tin, gửi đi rồi chờ, là phiên bản bằng chữ của việc đếm đến ba.

Những điều không cần làm khi tập lắng nghe

Không cần im hẳn trong mọi cuộc họp. Năng lượng và sự sẵn sàng lên tiếng của bạn là đóng góp thật cho nhóm, nhất là khi cần phá băng hay khi không ai dám nói trước. Mục tiêu là cân bằng, không phải biến mất.

Không cần giả vờ đồng ý để tránh tranh luận. Lắng nghe tốt không đồng nghĩa với không phản biện. Bạn vẫn phản biện, chỉ là sau khi người kia nói hết và sau khi bạn đã hỏi lại cho rõ ý họ.

Không cần xin lỗi mỗi lần lỡ ngắt lời. Một câu ngắn "xin lỗi, bạn nói tiếp đi" là đủ. Xin lỗi dài dòng lại kéo sự chú ý về phía bạn lần nữa.

Không cần dùng nhãn tính cách để giải thích. Câu "mình là ENFP nên nói nhiều lắm" có thể đúng về xu hướng, nhưng người nghe dễ hiểu thành "nên bạn chịu đi". Nhãn tính cách giúp bạn hiểu mình, không phải giấy phép để người khác phải nhường.

Không cần ép mình nói chậm như người khác. Tốc độ nói nhanh không phải lỗi. Thứ cần chỉnh là nhường lượt, không phải nhịp nói. Bạn vẫn nói nhanh, miễn là nói xong thì dừng và trao lượt lại cho người kia.

Lắng nghe trong ba hoàn cảnh hay vấp

Cùng một kỹ năng nhưng mỗi hoàn cảnh đòi hỏi điều chỉnh khác nhau. Ba hoàn cảnh dưới đây là nơi người hướng ngoại hay được phản ánh nhiều nhất.

  • Cuộc họp có người hướng nội. Nếu bạn là người điều hành, gửi chủ đề trước một ngày để người cần chuẩn bị có thời gian nghĩ. Trong họp, mời đích danh nhưng nhẹ nhàng: "Hà có thêm gì không, chưa có cũng được, nhắn sau cho anh." Nếu bạn là thành viên, để người khác nói trước ở những chủ đề bạn không phải người nắm rõ nhất.
  • Người thân đang buồn. Phản xạ của nhiều người hướng ngoại là kéo người kia ra khỏi nỗi buồn bằng lời khuyên, chuyện vui hoặc rủ đi chơi. Trước khi làm bất cứ điều gì, hỏi: "Em muốn anh nghe thôi hay muốn anh góp ý?" Câu hỏi này tránh được rất nhiều cuộc cãi nhau vô cớ.
  • Cuộc trò chuyện với người lớn tuổi hoặc cấp trên. Ở đây ngắt lời còn bị hiểu là thiếu lễ độ, dù bạn không có ý đó. Ghi chú ý của mình, chờ người kia dừng hẳn, và mở đầu bằng việc nhắc lại ý của họ trước khi nói ý mình.

Điểm chung của ba hoàn cảnh là người hướng ngoại cần chậm lại một nhịp so với bản năng. Không phải vì cách giao tiếp của bạn sai, mà vì người đối diện cần nhịp khác để cảm thấy được nghe. Khi đã quen, bạn sẽ thấy chậm một nhịp không làm mất gì, còn giúp bạn nhận về nhiều thông tin hơn hẳn.

Cách tự kiểm và xin phản hồi

Cảm giác của bạn về việc mình lắng nghe thường không chính xác, vì lúc nói hăng là lúc ít để ý nhất. Có ba cách kiểm khách quan hơn. Cách đầu tiên là sau mỗi cuộc họp, tự hỏi: mình có nhớ được ý chính của từng người đã nói không? Nếu chỉ nhớ ý của mình, đó là tín hiệu.

Cách thứ hai là nhờ một người tin cậy để ý giúp trong một tuần. Chọn người hay ở cạnh bạn trong các cuộc trò chuyện nhóm, nhờ họ ghi lại số lần bạn chen lời đổi hướng. Đừng hỏi "mình có hay ngắt lời không" vì câu trả lời xã giao gần như luôn là "không đâu".

Cách thứ ba là để ý những người ít nói trong nhóm. Nếu họ bắt đầu góp ý nhiều hơn sau vài tuần bạn tập, đó là dấu hiệu rõ nhất. Với vai trò trưởng nhóm như anh Quân, đây cũng là chỉ số quan trọng: một nhóm mà chỉ người sếp nói thì người sếp mất đi phần lớn thông tin từ dưới lên.

Câu hỏi thường gặp

Người hướng ngoại có phải là người nói nhiều không?

Không hẳn. Hướng ngoại mô tả việc nạp năng lượng từ tương tác và kích thích bên ngoài. Nhiều người hướng ngoại nói nhiều, nhưng cũng có người hướng ngoại thích ở chỗ đông mà không nói nhiều, và có người hướng nội lại nói rất nhiều với người thân quen.

Làm sao bỏ thói quen ngắt lời người khác?

Chọn một thói quen thay thế cụ thể: đếm thầm đến ba sau khi người kia dừng, hoặc ghi ý ra giấy thay vì nói ngay. Tập một thói quen trong hai tuần, nhờ một người tin cậy để ý giúp, rồi mới thêm thói quen khác.

Im lặng trong cuộc trò chuyện có phải là dấu hiệu nhạt không?

Không nhất thiết. Với nhiều người, nhất là người hướng nội, khoảng lặng là lúc họ sắp xếp câu trả lời. Lấp đầy nó quá sớm có thể khiến họ thôi không nói điều đang định nói. Vài giây im lặng thường làm cuộc trò chuyện sâu hơn.

Lắng nghe chủ động khác nghe bình thường ở chỗ nào?

Lắng nghe chủ động là nghe để hiểu, thể hiện qua việc hỏi thêm câu mở, nhắc lại ý chính bằng lời của mình và chưa vội khuyên. Nghe bình thường nhiều khi chỉ là chờ đến lượt mình nói, trong khi đầu đã chuẩn bị sẵn câu đáp.

Tập lắng nghe có làm người hướng ngoại mất đi sự sôi nổi không?

Không. Bạn vẫn giữ năng lượng và sự nhiệt tình, chỉ thêm khả năng để người khác có chỗ nói. Nhiều người hướng ngoại sau khi tập lắng nghe thấy cuộc trò chuyện thú vị hơn vì họ nhận được nhiều chuyện mới từ người kia.

Có nên nói thẳng với bạn bè rằng mình đang tập bớt ngắt lời không?

Nên, nếu đó là người thân thiết. Nói trước giúp họ thoải mái nhắc bạn khi bạn lỡ chen lời, và họ cũng hiểu vì sao bạn im lặng lâu hơn thường lệ. Sự hỗ trợ đó làm thói quen mới hình thành nhanh hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138