HuongNgoai.comHướng Ngoại
Tính cách và lựa chọn nghề

Muốn đổi nghề vì không hợp tính cách: phân biệt không hợp nghề với không hợp chỗ làm

Trước khi bỏ nghề vì "không hợp tính cách", hãy tách bốn nguồn khó chịu: nghề, chỗ làm, giai đoạn và sức khoẻ. Cách kiểm tra từng nguồn và bước đổi an toàn.

Vietnamese woman in office clothes standing alone at a bus stop in light rain, holding an umbrella, looking down the street, medium shot from behind, cool blue dusk

Phần lớn những ai muốn bỏ nghề vì "không hợp tính cách" thật ra đang gặp một trong bốn chuyện khác nhau: không hợp nội dung nghề, không hợp chỗ làm cụ thể, đang ở giai đoạn khó của nghề, hoặc đang kiệt sức vì những lý do ngoài tính cách. Chỉ chuyện đầu tiên mới cần đổi nghề; ba chuyện kia thường giải quyết được bằng đổi chỗ, đổi vị trí, hoặc chăm sóc bản thân.

Đổi nghề tốn kém: thời gian học lại, thu nhập giảm những năm đầu, mất mạng lưới quen biết. Vì vậy đáng bỏ vài tuần để chắc rằng mình đang giải đúng bài toán. Phần dưới đưa ra cách tách bốn nguồn khó chịu, các câu tự hỏi cho từng nguồn, một tình huống cụ thể, và các bước đổi nghề an toàn nếu bạn kết luận mình thật sự cần đổi.

Bốn nguồn khó chịu hay bị gọi chung là "không hợp tính cách"

Bảng dưới giúp bạn nhận ra mình đang ở trường hợp nào. Có thể bạn gặp hai ba nguồn cùng lúc; điều quan trọng là biết nguồn nào nặng nhất.

NguồnDấu hiệu hay gặpHướng giải quyết thường hợp
Không hợp nội dung nghềChán cả những phần việc cốt lõi, không muốn học thêm gì về nghề, đổi công ty vẫn chán y như cũCân nhắc đổi nghề, có lộ trình
Không hợp chỗ làmVẫn thích nghề khi nói chuyện với người cùng nghề ở chỗ khác; khó chịu chủ yếu vì sếp, văn hoá, giờ giấc, cách tổ chứcĐổi công ty, đổi nhóm
Giai đoạn khó của nghềMới vào nghề dưới một năm, hoặc vừa lên vị trí mới, khối lượng học quá lớnChờ thêm, tìm người kèm, giảm kỳ vọng tạm thời
Kiệt sức ngoài tính cáchMệt cả trong lẫn ngoài giờ làm, mất hứng thú với mọi thứ, ngủ kém kéo dàiChăm sóc sức khoẻ, giảm tải, gặp chuyên gia nếu cần

Nhiều người nhảy thẳng vào hàng đầu tiên vì nó nghe hợp lý và có lối ra rõ ràng. Nhưng nếu nguồn thật là hàng thứ hai hoặc thứ tư, đổi nghề sẽ mang theo nguyên vấn đề sang chỗ mới.

Câu tự hỏi để tách từng nguồn

Mình có còn tò mò về nghề không? Nếu bạn vẫn đọc tin tức ngành, vẫn hứng thú khi gặp đồng nghiệp ở công ty khác kể chuyện nghề, thì nội dung nghề không phải vấn đề chính.

Ngày tệ nhất tuần qua tệ vì việc hay vì người? Nhớ lại ba ngày tệ nhất gần đây và ghi ra lý do. Nếu lý do lặp lại là một người cụ thể hay một quy trình của công ty, đó là chuyện chỗ làm.

Mình đã làm việc này bao lâu? Dưới một năm, nhiều khó khăn là chuyện của người mới. Sau ba năm mà khó chịu vẫn tăng, đó là tín hiệu đáng nghiêm túc hơn.

Nghỉ phép một tuần có hồi lại không? Nếu sau kỳ nghỉ bạn trở lại với chút hứng khởi, có thể bạn chỉ cần giảm tải. Nếu ngay hôm đầu đi làm lại đã nặng trĩu như trước, hãy xem kỹ hơn.

Mình đang dùng nhãn tính cách để giải thích điều gì? Câu "mình hướng nội nên không hợp" đôi khi che đi chuyện cụ thể hơn như sợ bị đánh giá, chưa có kỹ năng, hay không thích sếp. Gọi đúng tên giúp tìm đúng cách gỡ.

Tình huống: Phương ở Đà Nẵng định bỏ nghề marketing

Phương làm marketing được ba năm ở một công ty du lịch tại Đà Nẵng. Công việc gồm lên kế hoạch quảng cáo, viết nội dung, làm việc với khách sạn đối tác, chạy sự kiện vào mùa cao điểm. Năm thứ ba, Phương thấy mệt kinh khủng, đọc mấy bài viết về MBTI, tự nhận mình là kiểu người "cần yên tĩnh, sống nội tâm", rồi nghĩ nghề marketing quá ồn ào với mình. Phương định nghỉ để học lại kế toán.

Một người bạn khuyên Phương làm bảng bốn nguồn. Kết quả: Phương vẫn thích viết nội dung và phân tích số liệu quảng cáo, chỉ ghét phần chạy sự kiện và làm việc với một trưởng phòng hay đổi ý vào phút chót. Năm đó công ty cắt giảm người, Phương ôm việc của hai vị trí. Phương cũng nhận ra mình ngủ không đủ đã ba tháng.

Phương không bỏ nghề. Phương xin chuyển sang nhóm nội dung số, phần việc ít sự kiện hơn, đồng thời đề nghị công ty tuyển lại vị trí bị cắt. Sáu tháng sau, Phương thấy đỡ hẳn. Nếu Phương đã học lại kế toán, có thể Phương sẽ ổn, nhưng cũng có thể mang theo sự mệt mỏi vì quá tải sang một nghề mới mà Phương chưa chắc thích. Điều Phương rút ra: nhãn tính cách đọc trên mạng đã che mất hai nguyên nhân rất cụ thể là quá tải và thiếu ngủ.

Thử đổi nhỏ trước khi đổi lớn

Trước khi nghỉ việc, hãy đi từ thay đổi nhỏ nhất có thể. Mỗi bước nên kéo dài ít nhất một hai tháng để thấy kết quả thật.

  1. Điều chỉnh trong chính công việc hiện tại: sắp lại lịch, xin giảm phần việc tốn sức nhất, đổi chỗ ngồi, thêm quãng nghỉ.
  2. Đổi vị trí trong cùng công ty: chuyển nhóm, chuyển sang phần việc gần với điều bạn còn thích.
  3. Đổi công ty nhưng giữ nghề: chọn chỗ có văn hoá, quy mô, nhịp làm việc khác chỗ cũ.
  4. Thử nghề mới song song: học một khoá ngắn, nhận một dự án nhỏ, làm tình nguyện, trong khi vẫn giữ việc cũ.
  5. Đổi nghề có lộ trình: khi đã thử song song và chắc mình thích nghề mới, lên kế hoạch tài chính và thời gian chuyển.

Đi theo thứ tự này, bạn có thể dừng ở bất kỳ bước nào thấy đủ. Nhiều người dừng ở bước hai hoặc ba và thấy vấn đề đã được giải quyết mà không cần đổi nghề.

Một lưu ý về thời gian: mỗi bước nên có ngày bắt đầu và ngày xem lại cụ thể, ghi vào sổ. Không có mốc, những điều chỉnh nhỏ dễ trôi đi trong bận rộn, rồi vài tháng sau bạn quay lại đúng chỗ cũ với cảm giác đã thử hết cách, trong khi thật ra chưa thử gì tới nơi.

Ba cuộc nói chuyện nên có trước khi nộp đơn nghỉ

Với quản lý trực tiếp. Nhiều người nghỉ việc mà chưa từng nói với quản lý điều gì đang làm mình khó chịu. Một cuộc nói chuyện thẳng thắn, nêu cụ thể phần việc nào nặng nề và đề xuất thay đổi, đôi khi mở ra những lựa chọn bạn không biết là có: chuyển nhóm, đổi phần việc, giảm tải tạm thời. Nếu quản lý chính là nguồn khó chịu, hãy tìm tới phòng nhân sự hoặc cấp trên của họ.

Với người đang làm nghề bạn muốn chuyển sang. Hỏi họ về một ngày bình thường, phần việc chán nhất, những năm đầu vất vả ra sao. Nghề nào nhìn từ ngoài cũng đẹp hơn từ trong. Nếu nghe xong phần khó mà bạn vẫn muốn làm, đó là tín hiệu tốt.

Với người thân hoặc người bạn hiểu bạn lâu năm. Hỏi họ: bạn có từng thấy mình như thế này trước đây không, lần đó là vì chuyện gì? Người quen lâu nhìn được những mẫu lặp lại mà bạn khó thấy, như việc bạn hay muốn đổi mỗi khi gặp một người quản lý khó tính, hay mỗi khi khối lượng việc tăng.

Điều nên mang theo vào cả ba cuộc nói chuyện. Bảng bốn nguồn bạn đã điền và vài ghi chép cụ thể về những ngày khó. Cuộc nói chuyện dựa trên dữ kiện cụ thể giúp người nghe góp ý đúng chỗ, thay vì chỉ an ủi hay khuyên chung chung.

Chuẩn bị gì nếu thật sự đổi nghề

Nếu sau khi tách nguồn và thử đổi nhỏ, bạn kết luận mình thật sự cần đổi nghề, hãy chuẩn bị những thứ sau để bước chuyển ít rủi ro hơn.

  • Quỹ dự phòng: đủ chi tiêu cho một khoảng thời gian thu nhập giảm hoặc gián đoạn. Nhiều người chuyển nghề có thu nhập thấp hơn trong một hai năm đầu.
  • Kỹ năng mang theo được: liệt kê những gì từ nghề cũ dùng được ở nghề mới, như viết, quản lý dự án, làm việc với khách hàng. Đây là lợi thế của bạn so với người mới ra trường.
  • Người dẫn đường: tìm một hai người đang làm nghề mới, sẵn lòng trả lời câu hỏi định kỳ.
  • Bằng chứng năng lực: sản phẩm nhỏ, dự án cá nhân, chứng chỉ ngắn hạn giúp nhà tuyển dụng tin bạn hơn là chỉ có lời giải thích.
  • Câu chuyện chuyển nghề: chuẩn bị một lời giải thích ngắn, tích cực, nói về điều bạn muốn hướng tới, không chê bai nghề cũ hay đổ cho tính cách.

Đổi nghề ở tuổi ba mươi hay bốn mươi không hiếm, và kinh nghiệm cũ thường là tài sản chứ không phải gánh nặng, nếu bạn biết cách kể lại nó.

Khi khó chịu là tín hiệu sức khoẻ

Có lúc cảm giác "không hợp" thật ra là kiệt sức hoặc vấn đề sức khoẻ tinh thần đang khoác tạm cái áo tính cách. Hãy chú ý nếu bạn thấy mất hứng thú với cả những việc ngoài công việc từng làm bạn vui, mệt mỏi kéo dài dù nghỉ ngơi, khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều, cáu gắt với người thân, ăn uống thất thường, hoặc có những ý nghĩ tiêu cực về bản thân lặp đi lặp lại.

Những dấu hiệu đó không tự nói lên bạn mắc bệnh gì, và bài viết này không thay cho chẩn đoán. Nhưng chúng đáng được một chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ xem xét. Quyết định đổi nghề lúc đang kiệt sức thường là quyết định vội, và nghề mới cũng không làm dịu được những gì cần được chăm sóc.

Một cách an toàn là tạm hoãn mọi quyết định lớn về nghề trong vài tháng, dồn sức vào nghỉ ngơi, vận động, nói chuyện với người tin cậy và tìm hỗ trợ chuyên môn nếu cần. Khi đầu óc nhẹ hơn, bạn sẽ nhìn lại bảng bốn nguồn với con mắt khác, và quyết định khi đó đáng tin hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết mình không hợp nghề hay không hợp công ty?

Hãy nói chuyện với người làm cùng nghề ở công ty khác. Nếu nghe họ kể mà bạn thấy hứng thú, có thể vấn đề nằm ở chỗ làm hiện tại. Nếu nghe xong vẫn thấy chán y như cũ, nội dung nghề mới là điều đáng xem xét.

Đổi nghề ở tuổi 30 có muộn không?

Không muộn. Nhiều người đổi nghề ở tuổi ba mươi, bốn mươi và mang theo kinh nghiệm làm việc, kỹ năng giao tiếp, quản lý thời gian mà người mới ra trường chưa có. Điều cần là chuẩn bị tài chính và có lộ trình học, thử song song trước khi nghỉ hẳn.

Kết quả MBTI có nên dùng để quyết định đổi nghề không?

Không nên dựa vào nó để quyết định. MBTI có thể giúp bạn đặt câu hỏi về bản thân, nhưng kết quả có thể thay đổi giữa các lần làm, và nó không cho biết bạn có thích hay giỏi một nghề cụ thể không. Trải nghiệm thật và ý kiến người làm nghề đáng tin hơn.

Mới đi làm sáu tháng đã thấy không hợp thì sao?

Sáu tháng là giai đoạn còn đang học việc, nên cảm giác lạc lõng khá phổ biến. Hãy ghi lại cụ thể điều gì làm bạn khó chịu, hỏi người kèm cặp hoặc đồng nghiệp lâu năm xem họ có từng thấy vậy không. Nếu sau một năm vẫn không đỡ, lúc đó cân nhắc nghiêm túc hơn.

Có nên nghỉ việc trước rồi mới tìm nghề mới không?

Với phần lớn người, giữ việc cũ trong lúc thử nghề mới an toàn hơn về tài chính và tâm lý. Chỉ nên nghỉ trước khi sức khoẻ đang bị ảnh hưởng rõ rệt, hoặc khi bạn đã có quỹ dự phòng đủ dài và một kế hoạch học tập cụ thể.

Gia đình phản đối đổi nghề thì nên làm gì?

Chia sẻ quá trình bạn đã cân nhắc: các nguồn khó chịu bạn đã tách, những gì bạn đã thử, kế hoạch tài chính. Gia đình thường lo vì thấy quyết định có vẻ bốc đồng; khi thấy bạn đã chuẩn bị kỹ, nhiều người sẽ yên tâm hơn dù chưa đồng ý ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138