HuongNgoai.comHướng Ngoại
Tính cách trong tình bạn, gia đình, tình yêu

Dùng MBTI để hiểu người yêu: được gì, mất gì và chỗ nên dừng

MBTI có thể mở đầu câu chuyện giữa hai người yêu nhau, nhưng dùng nó để đọc vị hay chấm hợp khắc thì dễ hỏng. Chỗ có ích, chỗ sai và câu hỏi nên hỏi thay.

Young Vietnamese couple walking along an empty beach at dawn holding hands, faces turned toward the sea, wide shot from behind, soft pink and pale blue tones

Dùng MBTI để hiểu người yêu có ích khi nó giúp hai người bắt đầu nói về khác biệt của nhau; nó gây hại khi bị dùng để đoán trước người kia sẽ nghĩ gì, chấm xem hai người hợp hay khắc, hoặc biện minh cho cách cư xử. Bốn chữ cái là một cách gọi tên xu hướng, không phải bản đồ của một con người.

MBTI (Myers-Briggs Type Indicator) do Katharine Cook Briggs và con gái Isabel Briggs Myers phát triển dựa trên ý tưởng của Carl Jung. Nó chia người ta theo bốn cặp xu hướng thành mười sáu nhóm. Phần dưới đi qua những gì MBTI giúp được trong chuyện tình cảm, những giới hạn cần biết, các cách dùng sai hay gặp, và một cách dùng nhẹ nhàng hơn.

MBTI giúp được gì trong chuyện tình cảm

Điểm có ích nhất của MBTI với các cặp đôi là nó cho một bộ từ chung để nói về những khác biệt khó gọi tên. Thay vì "sao anh lúc nào cũng phải tính trước", hai người cùng bàn về chuyện một người thích lên kế hoạch, một người thích để ngỏ; thay vì "em nhạy cảm quá", hai người bàn về việc một người ra quyết định dựa nhiều vào nguyên tắc, người kia dựa nhiều vào cảm xúc của những người liên quan.

Khi được gọi tên như một xu hướng, khác biệt bớt mang màu sắc lỗi lầm. Người hay để ngỏ kế hoạch không phải vô trách nhiệm, họ chỉ thấy dễ chịu với sự linh hoạt. Người cần lên lịch trước không phải cứng nhắc, họ thấy yên tâm khi biết điều gì sẽ đến.

Một số cặp còn thấy việc cùng đọc mô tả các nhóm là dịp để kể cho nhau nghe những chuyện chưa từng kể: vì sao mình ghét bất ngờ, vì sao mình cần ở một mình sau tiệc, vì sao mình nói thẳng. Những câu chuyện đó, chứ không phải chữ cái, mới là thứ giúp hai người hiểu nhau.

Nói cách khác, giá trị của MBTI trong tình yêu nằm ở việc nó khiến hai người tò mò về nhau thêm một chút. Khi sự tò mò đó dẫn tới câu hỏi và lắng nghe, nó có ích. Khi nó dừng lại ở việc xếp người kia vào một ô rồi thôi hỏi, nó bắt đầu gây hại, như phần dưới sẽ cho thấy.

Giới hạn cần biết trước khi áp vào người yêu

MBTI chia đôi những thứ vốn là dải liên tục. Một người hơi nghiêng về hướng ngoại và một người rất hướng ngoại đều nhận chữ E. Hai người cùng nhóm có thể khác nhau nhiều hơn hai người khác nhóm nhưng sát vạch.

Làm lại có thể ra nhóm khác. Nhiều người làm trắc nghiệm vài lần và nhận kết quả khác ở ít nhất một chữ cái, nhất là ở những cặp mà họ đứng gần giữa. Tâm trạng, hoàn cảnh lúc làm và cách hiểu câu hỏi đều ảnh hưởng.

Đây là tự đánh giá. Kết quả phản ánh cách một người nhìn mình, không phải cách họ thật sự cư xử trong mọi tình huống. Người yêu bạn có thể tự thấy mình điềm tĩnh trong khi bạn thấy họ rất dễ nóng.

MBTI không đo độ hợp nhau. Không có cơ sở nghiên cứu vững cho việc nhóm này hợp nhóm kia trong tình yêu. Giới nghiên cứu tính cách dùng mô hình Năm yếu tố lớn (Big Five) nhiều hơn vì có nhiều bằng chứng hơn, và ngay cả Big Five cũng không cho ra bảng ghép đôi.

Các bài trên mạng không phải bản chính thức. MBTI là một bộ công cụ có bản quyền. Phần lớn bài làm miễn phí trên mạng là bản phỏng theo, chất lượng rất khác nhau.

Những cách dùng sai hay gặp

Các cách dùng dưới đây rất phổ biến trên mạng xã hội. Chúng không làm hai người hiểu nhau hơn mà thường làm câu chuyện bị đóng lại.

Cách dùngVì sao dễ hỏngThay bằng
"Anh là INTJ nên lạnh lùng là đúng rồi"Dùng chữ cái để biện minh, người kia không còn gì để nói"Anh hay im lặng khi nghĩ, không phải vì giận"
Tra bảng ghép đôi xem hai nhóm có hợp khôngKhông có cơ sở, lại gieo lo lắng vô căn cứHỏi nhau về những lúc hai người thấy dễ chịu nhất
Tự đoán nhóm của người yêu rồi đối xử theoGán cho người khác một khuôn mà họ chưa đồng ýHỏi trực tiếp người yêu cần gì trong tình huống đó
Bắt người yêu làm trắc nghiệm để "kiểm tra"Biến việc tìm hiểu thành sát hạchRủ làm cho vui nếu họ muốn, không ép
Giải thích mọi cãi vã bằng khác nhómChe đi nguyên nhân cụ thể như mệt, áp lực, việc chưa nóiNói về việc vừa xảy ra trước, tính cách sau

Điểm chung: các cách dùng sai đều khiến chữ cái thay thế cho cuộc nói chuyện. Còn cách dùng đúng thì chữ cái chỉ là cái cớ để bắt đầu nói.

Một ví dụ: khi đọc vị thành cãi nhau

Linh, sinh viên năm hai ở Đà Nẵng, làm trắc nghiệm trên mạng ra ENFP và rất thích phần mô tả. Linh tìm hiểu tiếp, đoán người yêu là Tú thuộc nhóm ISTJ vì Tú ít nói, ngăn nắp, hay lên lịch. Từ đó, mỗi khi Tú không nhắn tin cả buổi, Linh tự nhủ "ISTJ là vậy, không biết bày tỏ". Mỗi khi Tú từ chối một chuyến đi bất chợt, Linh đọc thành "ISTJ cứng nhắc".

Mấy tháng sau, hai người cãi nhau to. Tú nói rằng Linh luôn có sẵn lời giải thích cho mọi điều anh làm mà chưa bao giờ hỏi anh. Hoá ra hôm không nhắn tin là vì Tú đang lo chuyện mẹ ốm; lần từ chối đi chơi là vì Tú hết tiền mà ngại nói. Không điều nào trong đó nằm trong bốn chữ cái.

Ví dụ này là giả định nhưng phản ánh một cái bẫy rất thật: khi đã có sẵn một nhãn, ta ngừng hỏi. Nhãn càng có vẻ trúng thì cái bẫy càng sâu, vì mỗi lần người kia làm đúng như mô tả, ta lại tin nhãn hơn.

Vì sao đọc vị người yêu lại hấp dẫn

Yêu ai đó là sống với nhiều điều không chắc chắn: người ấy đang nghĩ gì, có còn thương mình như trước, vì sao hôm nay lại im. Một bộ mô tả sẵn hứa hẹn xoá bớt sự không chắc chắn đó. Chỉ cần biết bốn chữ cái là có ngay lời giải thích cho hàng loạt hành vi, và cảm giác được giải thích làm người ta dễ chịu.

Mạng xã hội làm cảm giác này mạnh thêm. Những video ngắn kiểu "khi người yêu bạn là INFJ" hay "năm dấu hiệu nhóm này đang thích bạn" được viết để ai xem cũng thấy đúng một phần. Xem đủ nhiều, người ta bắt đầu nhìn người yêu qua các khung đó mà không nhận ra.

Hiểu được vì sao mình bị cuốn vào việc đọc vị giúp bạn dừng lại kịp. Lần tới khi thấy mình định nói "nhóm của anh là vậy mà", thử hỏi: mình đang muốn hiểu người ấy hơn, hay chỉ muốn bớt lo? Nếu là bớt lo, một cuộc trò chuyện thẳng thắn về điều đang làm mình lo sẽ giúp nhiều hơn.

Khi chính bạn bị người yêu dán nhãn

Không cần phủ nhận cả bộ mô tả. Có thể một phần mô tả đúng với bạn. Thừa nhận phần đúng giúp cuộc nói chuyện bớt căng, rồi bạn mới nói tới phần không đúng.

Đưa câu chuyện về tình huống cụ thể. Khi người yêu nói "anh là kiểu người không biết thể hiện", hãy hỏi lại: lần nào em thấy vậy, lúc đó em mong anh làm gì. Câu trả lời cho bạn việc cụ thể để làm.

Nói rõ cảm giác của bạn khi bị gán nhãn. Một câu như "Khi em nói anh là nhóm đó nên vậy, anh thấy như mình không còn gì để giải thích" giúp người kia nhận ra tác động của lời mình.

Đừng đáp lại bằng một nhãn khác. Dán ngược "em là nhóm hay làm quá" chỉ biến cuộc nói chuyện thành cuộc so nhãn. Cả hai sẽ cùng thua.

Một cách dùng MBTI nhẹ nhàng hơn

Nếu hai người vẫn muốn dùng MBTI làm điểm bắt đầu, có thể thử cách sau. Mục tiêu là đi từ chữ cái tới câu chuyện, không dừng ở chữ cái.

  1. Mỗi người tự làm trắc nghiệm và tự đọc mô tả nhóm của mình, không ai đoán hộ ai.
  2. Mỗi người gạch chân những câu thấy đúng với mình và gạch bỏ những câu thấy sai.
  3. Kể cho nhau một ví dụ thật cho mỗi câu đúng: lần nào, chuyện gì, mình đã cảm thấy ra sao.
  4. Nói thêm về những câu sai: vì sao người ta hay nghĩ mình như vậy mà thật ra không phải.
  5. Chọn ra một hai khác biệt quan trọng nhất và thống nhất cách xử lý trong đời thường.
  6. Sau đó thôi nhắc tới chữ cái, chỉ nói về những thoả thuận cụ thể.

Bước hai và bước bốn thường thú vị nhất, vì chúng cho thấy người yêu bạn khác mô tả ở chỗ nào. Những chỗ khác ấy mới là con người riêng của họ.

Câu hỏi nên hỏi thay cho bốn chữ cái

Bất kỳ điều gì MBTI định nói về người yêu bạn, một câu hỏi trực tiếp đều nói rõ hơn. Có thể hỏi dần trong những lúc thoải mái, không cần hỏi hết một lúc.

  • Sau một ngày mệt, điều gì giúp em thấy khá hơn: được nói chuyện hay được yên?
  • Khi giận, anh muốn mình giải quyết ngay hay để đến hôm sau?
  • Em thích kế hoạch cuối tuần được định trước hay để tới đâu tính tới đó?
  • Khi anh có chuyện buồn, anh muốn được góp ý hay chỉ cần được nghe?
  • Điều gì người khác hay hiểu nhầm về em?
  • Có điều gì anh muốn mình làm nhiều hơn mà chưa nói ra?

Cảm giác "đọc trúng quá" khi xem mô tả nhóm tính cách giống cảm giác nhiều người có khi đọc mô tả theo ngày sinh: mô tả viết đủ chung để đúng với nhiều người. Câu trả lời của chính người yêu bạn thì không chung chung như vậy.

Câu hỏi thường gặp

MBTI có cho biết hai người hợp nhau hay không?

Không. Không có cơ sở nghiên cứu vững cho các bảng ghép đôi theo nhóm MBTI. Mức hợp nhau phụ thuộc nhiều hơn vào cách hai người giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn và giá trị sống chung.

Có nên đoán nhóm MBTI của người yêu?

Không nên. Tự đoán rồi đối xử theo nhãn đó dễ khiến bạn ngừng hỏi và hiểu sai người yêu. Nếu tò mò, hãy rủ họ tự làm và tự đọc, rồi nghe họ nói mô tả đúng sai ở đâu.

Người yêu làm lại trắc nghiệm ra nhóm khác thì sao?

Đó là chuyện thường gặp, nhất là khi một người đứng gần giữa ở một vài cặp. Điều đó cho thấy kết quả là xu hướng chứ không phải danh tính cố định, và không có nhóm nào đúng hơn nhóm nào.

Big Five có tốt hơn MBTI khi tìm hiểu người yêu không?

Big Five có nhiều bằng chứng nghiên cứu hơn và mô tả tính cách theo mức độ thay vì chia ô. Nhưng nó cũng không phải công cụ ghép đôi; nói chuyện trực tiếp vẫn là cách hiểu nhau tốt nhất.

Làm sao để người yêu không dùng MBTI để biện minh?

Khi nghe "anh là nhóm này nên vậy", hãy nhẹ nhàng hỏi về tình huống cụ thể: điều gì đã xảy ra, anh cảm thấy gì, mình có thể làm gì khác. Đưa câu chuyện về việc cụ thể thay vì tranh cãi về chữ cái.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138